İçeriğe geç
Cumhuriyet Mah. Annem Sk. No:4, Adapazarı / Sakarya bilgi@marmaragoz.com
Tedavi

Akıllı Lens (Akıllı Mercek): Kimlere Uygun, Ne Beklenmeli?

Akıllı lens (akıllı mercek), katarakt ameliyatında ya da mercek değişiminde gözlüğe bağımlılığı azaltmak için kullanılan çok odaklı (trifokal) ve genişletilmiş odak derinlikli (EDOF) göz içi merceklere halk arasında verilen addır; tıbbi bir mercek sınıfı değildir. Astigmatı düzelten torik özellik bu merceklere eklenebilir. Herkese uygun değildir; karar göz sağlığı, ölçümler ve yaşam tarzı birlikte değerlendirilerek muayenede verilir.

Yazan: Marmara Göz Tıp MerkeziSite editörü: Seyfi Dertli (seyfi@marmaragoz.com)Son güncelleme:

Akıllı Lensler — Sakarya Marmara Göz Tıp Merkezi
Amaç
Katarakt ameliyatında gözlüğe bağımlılığı azaltmak; her mesafede gözlüksüz görme garanti edilmez
Yöntem
Bulanık mercek alınıp yerine akıllı lens konur
Anestezi
Çoğunlukla lokal anestezi (damla veya enjeksiyon)
İyileşme
Görme günler-haftalar içinde toparlanabilir; merceğe uyum aylar sürebilir
Takip
İlk kontrolün zamanını hekim belirler; genellikle ilk günler içinde

Kısaca

  • Amaç, katarakt ameliyatından sonra gözlüğe duyulan ihtiyacı azaltmaktır; her mesafede ve her ışıkta gözlüksüz görme garanti edilmez.[6]
  • Bir mercekte üç ayrı özellik vardır: odak tasarımı (tek odaklı, EDOF, trifokal), astigmat için torik özellik ve sonradan eklenebilen ek mercek. Bunlar birbirinin yerine geçmez.
  • Sarı nokta (makula) ve görme siniri hastalıkları, kornea düzensizliği ve tedavi edilmemiş göz kuruluğu seçimi değiştirir; gece sık araç kullananlar için ışık çevresindeki haleler önemli bir karar konusudur.[1][2]

Akıllı lens nedir, tek odaklı mercekten farkı ne?

Katarakt ameliyatında bulanıklaşan doğal mercek alınır ve yerine kalıcı bir göz içi mercek (lens) yerleştirilir. En sık kullanılan tek odaklı (monofokal) mercek gözü tek bir mesafeye, çoğunlukla uzağa ayarlar; okumak ve yakın işler için gözlük gerekir.[1]

“Akıllı” diye anılan mercekler, kırk yaştan sonra yakını görmeyi zorlaştıran yaşa bağlı odaklanma kaybını (presbiyopi) telafi etmek için tasarlanmıştır. Tıp literatüründe “presbiyopi düzeltici göz içi mercek” ya da “premium mercek” gibi adlarla geçer.[1][2] Bu mercekler gözün doğal odaklanma yeteneğini geri getirmez. Işığı birden fazla mesafeye dağıtarak ya da net görülen mesafe aralığını genişleterek kaybı kısmen telafi eder; bunun karşılığında görme kalitesinden bir miktar ödün verilebilir.[3]

Haberlerde zaman zaman geçen “akıllı kontakt lens” gözün yüzeyine takılan kontakt lens teknolojileriyle ilgilidir; bu sayfada anlatılan göz içi merceklerden farklıdır.

Bir merceğin üç ayrı özelliği: odak, astigmat düzeltme ve ek mercek

“Akıllı lens” sözü çoğu zaman üç farklı şeyi birden anlatmak için kullanılır. Oysa bunlar ayrı özelliklerdir ve biri diğerinin yerine geçmez. Aşağıdaki tablo hangi özelliğin ne yaptığını ve ne yapmadığını ayırır.

Odak tasarımı, torik özellik ve ek mercek: ne yapar, ne yapmaz
Özellik Ne yapar Ne yapmaz Nasıl bir arada bulunur
Odak tasarımı (tek odaklı, geliştirilmiş tek odaklı, EDOF, çok odaklı/trifokal) Hangi mesafelerin net görüleceğini belirler.[1] Astigmatı düzeltmez; gözün doğal odaklanmasını geri getirmez.[3] Her göz içi merceğin bir odak tasarımı vardır.
Torik özellik Korneadan kaynaklanan düzenli astigmatı düzeltir; mercek gözde belirli bir eksene hizalanarak yerleştirilir.[4] Yakın görmeyi tek başına sağlamaz: torik tek odaklı mercekle okumak için yine gözlük gerekir.[4] Kornea izi ya da keratokonus gibi kornea ektazilerine bağlı düzensiz astigmatta uygun aday sayılmaz.[4] Tek odaklı, geliştirilmiş tek odaklı, EDOF ve çok odaklı merceklere eklenebilir.[4][1]
Ek mercek (add-on, sulkus merceği) Daha önce katarakt ameliyatı olmuş gözde, yerindeki merceğe dokunmadan onun önüne yerleştirilir; kalan numarayı azaltabilir ya da tek odaklı mercekli göze çok odaklı özellik ekleyebilir.[12] İlk ameliyatta takılan merceğin yerine geçmez; ayrı bir işlemdir, kendi uygunluk koşulları ve riskleri vardır.[12] Yalnız bu amaçla tasarlanmış merceklerle, ayrı bir değerlendirmeden sonra uygulanır.

Bu özelliklerin her biri ayrı sayfada anlatılır: trifokal ve multifokal mercekler, torik mercek ile astigmat tedavisi ve ek mercek uygulaması. Bu sayfa üçünün ortak sorusunu ele alır: akıllı lens bana uygun mu ve ne beklemeliyim?

Akıllı lens türleri

Mercek türleri burada jenerik adlarıyla anlatılmıştır. Aynı türdeki ürünlerin sonuçları birbirinden farklı olabilir; tek bir modelle yapılan çalışmanın sonucu o türün tamamına genellenemez.[5]

Çok odaklı (trifokal) mercekler

Çok odaklı mercekler gelen ışığı iki (bifokal) ya da üç (trifokal) odağa bölerek uzak, orta ve yakın mesafeyi aynı anda görüntüye getirmeyi amaçlar.[6] Yirmi randomize çalışmayı bir araya getiren bir Cochrane derlemesinde çok odaklı mercek takılanlar, tek odaklı mercek takılanlara göre yakını daha iyi gördü ve gözlüğe daha az ihtiyaç duydu; uzak görmede belirgin bir fark yoktu. Buna karşılık ışıklar çevresinde halka (hale) ve kamaşma daha sık bildirildi.[6] Bu derlemedeki mercekler bugün kullanılan bazı tasarımlardan daha eskidir.

Genişletilmiş odak derinlikli (EDOF) mercekler

EDOF mercekler, net görülen mesafe aralığını uzaktan orta mesafeye doğru genişletmeyi amaçlar. Uzakta ve orta mesafede (bilgisayar ekranı, araç göstergeleri, mutfak tezgâhı) iyi görme sağlayabilir; ince yazıları okumak için çoğu zaman gözlük gerekir.[7] “EDOF” bir tasarım adı değil, işlevi tarif eden bir etikettir; birbirinden farklı optik tasarımlar bu adla anılır.[5]

Torik mercekler

Torik mercekler astigmatı düzeltmek için gözde belirli bir eksene hizalanarak yerleştirilir ve tek odaklı, EDOF ya da çok odaklı seçeneklerle birlikte bulunabilir.[4] ESCRS, kornea astigmatı 1,0 dioptri ve üzerinde olan gözlerde torik merceğin düşünülmesini önerir.[7]

Geliştirilmiş tek odaklı mercekler

Bu mercekler genellikle “akıllı” grubunda sayılmaz. Uzak görmeyi tek odaklı mercek gibi korurken orta mesafeyi bir miktar genişletmeyi amaçlar. Uluslararası sınıflama çalışmaları bu grubu tek odaklı ile EDOF arasında ayrı bir kategori olarak tanımlamaya başlamıştır; henüz herkesçe kabul edilmiş bir standart yoktur.[5]

Akıllı lens kimlere uygun olabilir?

Avrupa Katarakt ve Refraktif Cerrahlar Derneği (ESCRS), bu tür mercekleri seçerken üç noktanın esas alınmasını önerir: gözde başka bir hastalık bulunup bulunmadığı, kişinin gözlüksüz görme isteği ve beklentilerinin gerçekçi olması.[7] Buna göre akıllı lens daha çok şu kişilerle konuşulur:

  • Katarakt ameliyatı planlanan ve uzak, orta ve yakın için gözlüğe daha az ihtiyaç duymayı önemseyen kişiler.
  • Muayenede retinası, görme siniri ve korneası bu tasarımlardan iyi sonuç alınmasına elverişli bulunan kişiler.
  • Gece ışıklarında hale gibi görsel yan etkilerin olabileceğini bilen ve bunlara uyum sürecini kabul eden kişiler.

Gözlüksüz görmenin ne kadar önemli olduğu kişiden kişiye değişir. Cochrane derlemesinin yazarları da kararı çoğu zaman bu isteğin belirlediğini vurgular.[6] Mercek hedefinin seçimi hekim ile hastanın birlikte verdiği bir karardır.[14]

Akıllı lens kimlere uygun olmayabilir?

Aşağıdaki durumlar kesin bir yasak listesi değildir. Bu konuda en ayrıntılı sınıflamayı yapan çalışma on uzmanın görüşüne dayanan bir uzlaşı metnidir; yazarları, önerilerinin kanıta dayalı araştırma değil uzman görüşü olduğunu belirtir.[2] Diğer dernek kaynakları bu durumları “kesin sakınca” ve “göreli sakınca” diye ayırmaz. Bu yüzden karar her kişi için muayene ve ölçümlerle verilir.

Akıllı lens seçimini etkileyebilecek durumlar
Durum Neden önemli Genel yaklaşım
Sarı nokta (makula) hastalıkları: yaşa bağlı makula dejenerasyonu, makula üzerinde zar (epiretinal membran), diyabetik retinopati Uzmanların çoğu bu durumlarda ışığı bölen tasarımlara çekinceyle yaklaşır; az sayıdaki çalışma ise kesin bir sakınca göstermemiştir.[2][8] Genellikle önerilmez ya da çok dikkatli değerlendirilir. Makulanın kesit görüntülemesi (OCT) karar için önemlidir.[1][7]
Glokom (göz tansiyonu) ve görme siniri hastalıkları Glokomun yol açtığı görme kaybında bu mercekler genellikle önerilmez. Çok odaklı mercekler glokom takibinde kullanılan görme alanı testlerini de etkileyebilir.[1][9] İleri veya kontrol altında olmayan glokomda kaçınılır; erken ve kontrol altındaki glokomda kişiye göre değerlendirilebilir.[9]
Kornea düzensizliği, keratokonus Kornea yüzeyindeki düzensizlik görme kalitesini düşürür ve çok odaklı mercekten beklenen faydayı azaltır.[2] Uzman görüşü keratokonusu bu mercekler için sakınca olarak değerlendirir.[2]
Daha önce yapılmış kornea lazeri (LASIK, PRK) ya da radyal keratotomi Mercek gücü hesabı zorlaşır ve kornea yüzeyinin optik kalitesi sonucu etkiler; ameliyattan sonra beklenmedik bir numara kalabilir.[2][7] Kesin engel değildir. Kornea haritası ve özel hesaplama yöntemleriyle değerlendirilir; kalan numara olasılığı önceden konuşulur.[7]
Göz kuruluğu, göz kapağı kenarı iltihabı (blefarit) Göz yüzeyi düzgün değilse ölçümler hatalı çıkabilir ve görme kalitesi düşer.[2][7] Önce tedavi edilir, sonra ölçümler tekrarlanır ve uygunluk yeniden değerlendirilir.[7]
Merceği taşıyan kapsülün ya da onu tutan ince bağların (zonül) zayıf olması Mercek kapsül içinde kayabilir ya da eğilebilir.[2] Tek odaklı ya da ışığı bölmeyen tasarımlar tercih edilebilir.[2]
Göz bebeğinin karanlıkta çok genişlemesi ya da aydınlıkta çok küçük kalması Geniş göz bebeği hale ve kamaşma olasılığını artırır.[2] Ölçüme göre karar verilir.
Gece çok araç kullanmak, kontrastın önemli olduğu işler (ör. pilotluk), uzun süre bilgisayar başında çalışmak Hale, kamaşma ve kontrast azalması bu kişilerde daha rahatsız edici olabilir.[10][1] İş ve yaşam gereksinimleri hekimle konuşulur; tek odaklı mercek ya da monovizyon gibi seçenekler karşılaştırılır.[1]
Her mesafede, her ışıkta gözlüksüz ve kusursuz görme beklentisi Bu mercekler doğal odaklanmayı geri getirmez; kaybı kısmen telafi eder.[3] Beklentiler ameliyattan önce açıkça konuşulur.[7]

Tablodaki sınıflamalar büyük ölçüde uzman görüşüne dayanır; tablo hastalık listesi değil, muayenede konuşulacak başlıkların listesidir. Bir satırın size uyması akıllı lensin uygun olmadığı anlamına gelmez; uygun olup olmadığına ölçümlerle birlikte hekiminiz karar verir.

Önce tedavi edilip yeniden değerlendirilen durumlar

Bazı durumlar akıllı lensi kalıcı olarak dışlamaz; önce düzeltilmesi gerekir. En sık örnek göz kuruluğu ve göz kapağı kenarı iltihabıdır. ESCRS, katarakt ameliyatından önce kuru gözün tedavi edilmesini önerir; uzlaşı metni de Amerikan Katarakt ve Refraktif Cerrahi Derneği’nin (ASCRS) mercek ameliyatından önce kuru gözün tedavi edilmesi önerisini aktarır.[7][2] Göz yüzeyi düzeldikten sonra yapılan ölçümler mercek gücünün daha güvenilir hesaplanmasına yardımcı olur; mercek kararı bu yeni ölçümlere göre verilir. Ne kadar bekleneceği tedaviye verilen yanıta bağlıdır. Göz kuruluğunun kendisi göz kuruluğu tedavisi sayfasında anlatılır.

Mercek seçimi nasıl yapılır?

Seçim iki parçalıdır: gözün ölçümleri ve kişinin görme ihtiyaçları.

Ölçümler ve muayene. Ameliyattan önce göz uzunluğu ve kornea gücü optik biyometriyle ölçülür; korneanın düzenliliği ve astigmatı kornea haritasıyla (topografi veya tomografi) incelenir. Akıllı lens düşünülüyorsa ESCRS, makulanın OCT ile görüntülenmesini de önerir.[7] Göz bebeği çapı, gözyaşı ve göz yüzeyi, görme sinirinin durumu da değerlendirilir.[2]

Akıllı lens seçimi öncesinde göz ölçümleri ve farklı göz içi mercek seçeneklerinin değerlendirilmesi
Temsili görsel. Mercek kararı göz ölçümleri ve muayene bulgularıyla birlikte verilir.

Yaşam tarzı. Uzmanların en çok uzlaştığı konu, mercek tasarımının kişinin alışkanlıklarına, işine ve gözlüksüz görme isteğine göre seçilmesidir.[2] Hekiminiz size şu tür sorular sorabilir: Gece ne sıklıkla araç kullanıyorsunuz? İşiniz en çok hangi mesafede? Okuma, ekran ve el işi gününüzün ne kadarını kaplıyor? Okuma gözlüğü kullanmak sizi ne kadar rahatsız eder?

Seçimi hekim ve hasta birlikte yapar.[14] Tek odaklı, geliştirilmiş tek odaklı, EDOF ve trifokal merceklerin ayrıntılı karşılaştırması ve mesleğe göre seçim örnekleri katarakt ameliyatında mercek seçimi yazısında ayrıca ele alınır.

Muayenede sorabileceğiniz sorular

  1. Gözümde akıllı lensten beklenen faydayı azaltabilecek bir durum (makula, glokom, kornea, göz kuruluğu) var mı?
  2. Ölçümlerime göre astigmatım torik mercek gerektiriyor mu?
  3. Bu mercekle hangi mesafelerde gözlüğe ihtiyacım olabilir?
  4. Gece ışıklarında ne tür görsel etkiler bekleyebilirim; bunlar işimi ya da araç kullanmamı nasıl etkileyebilir?
  5. Daha önce göz lazeri olduysam bu, mercek hesabını nasıl etkiler?
  6. Akıllı lens bana uygun değilse hangi seçenekler daha uygun olur?

Ne beklemeliyim? Gece sürüşü, yakın okuma ve gözlük

Aşağıdaki tablo, hastaların en çok sorduğu üç günlük yaşam sorusunu mercek türüne göre karşılaştırır. Satırlar genel eğilimleri gösterir; sonuç mercek modeline, gözün ölçümlerine ve kişiye göre değişir.

Günlük yaşam beklentileri mercek türüne göre (genel eğilimler)
Beklenti Tek odaklı (uzak hedefli) EDOF Çok odaklı (trifokal)
Yakın okuma (kitap, telefon) Okuma gözlüğü gerekir.[1] İnce yazı için çoğu zaman gözlük gerekir.[7] Çoğu kişide gözlük ihtiyacı azalır; bazı işler için gözlük gerekebilir.[6]
Ekran ve araç göstergesi (orta mesafe) Gözlük gerekebilir. İyi görme hedeflenir.[7] Hedeflenir; EDOF ile farkı çalışmalarda net değildir.[5]
Gece araç kullanma Hale ve kamaşma en az bildirilen seçenektir; gece çok araç kullananlar bu mercekle daha memnun kalabilir.[1] Hale ve kamaşma olabilir. ESCRS bazı tasarımlarda çok odaklıya göre daha az bildirir; randomize karşılaştırmalarda ise anlamlı fark gösterilememiştir.[7][5] Hale ve kamaşma tek odaklıya göre daha sık bildirilir.[6]
Gözlükten kurtulma beklentisi Uzak için azalır, yakın için sürer.[1] Kısmen azalır.[7] Belirgin azalır ama kalkmaz; çok odaklı grupta da gözlük kullanmayı sürdüren kişiler vardır.[6]
Astigmat varsa Torik seçenek vardır.[4] Torik seçenek vardır.[4] Torik seçenek vardır.[4]

Gözlük ihtiyacı. Çok odaklı mercekler gözlük ihtiyacını azaltmayı amaçlar; her zaman ortadan kaldırmaz. Cochrane derlemesinde çok odaklı mercek takılanların gözlüğe bağımlı kalma olasılığı, tek odaklı mercek takılanlara göre belirgin biçimde daha düşüktü; ancak çok odaklı grupta da gözlük kullanmayı sürdüren kişiler vardı.[6] Kişiye ve mercek türüne göre bazı işler için gözlük gerekebilir.

Gece araç farları çevresinde hale ve kamaşma fark eden orta yaşlı bir kadın; akıllı lens değerlendirmesinde konuşulan görsel yan etki
Temsili görsel. Gece ışık kaynaklarının çevresinde hale ve kamaşma, çok odaklı merceklerde daha sık bildirilir.

Hale, kamaşma ve kontrast. Çok odaklı merceklerde, özellikle gece ışık kaynaklarının çevresinde halka (hale) ve kamaşma tek odaklı merceklere göre daha sık görülür. Kontrast duyarlılığının, yani soluk renkleri ve gölgeleri ayırt etme yeteneğinin azalabileceğine ilişkin bulgular ise çalışmalar arasında tutarsızdır.[6] Bu etkilerin şiddeti mercek tasarımına ve kişiye göre değişir.

Uyum (nöroadaptasyon). Beynin yeni görme biçimine alışmasına nöroadaptasyon denir. Çoğu kişi bu etkilere zamanla uyum sağlar.[1] Amerikan Oftalmoloji Akademisi (AAO), tüm mesafelere tam odaklanabilmenin ameliyattan sonra 6-8 hafta alabileceğini belirtir.[10] Halelerin ne kadar sürede azalacağına dair herkes için geçerli bir süre yoktur.

Katarakt olmadan akıllı lens: refraktif lens değişimi

Katarakt yokken yalnız gözlük numarasını ya da yakın görme ihtiyacını azaltmak için doğal merceğin alınıp yerine göz içi mercek konmasına refraktif (saydam) lens değişimi denir. Teknik olarak katarakt ameliyatına benzer; temel fark, görmeyi bozan bir kataraktın bulunmamasıdır.[3]

Amaç farklı olduğu için risk ve fayda dengesi de ayrı değerlendirilir. ESCRS’nin refraktif cerrahi önerilerine göre yüksek miyopide, özellikle kataraktı olmayan genç kişilerde retina dekolmanı riski artar. Bu nedenle 55 yaşın altında saydam merceğin korunmasına özen gösterilmesi önerilir; konu çoğunlukla 55-60 yaş civarında konuşulmaya başlanır.[3] Daha önce kornea lazeri olmuş ve yakın görme sorunu başlamış kişilerde, sonuçların öngörülebilirliği sınırlı olduğu için refraktif lens değişimi genellikle önerilmez.[3]

Yaş tek başına ne bu işlemin ne de belirli bir merceğin gerekçesidir. Uzmanlar yaşı önemli bir etken sayar, ancak kesin bir alt veya üst sınır koymaz.[2] İnce kornea, kornea lazerini uygun olmaktan çıkarabilen durumlardan biridir;[15][3] ancak bunun tersi geçerli değildir: korneası ince olan herkes için göz içi mercek “otomatik” seçenek değildir. Kornea lazeri, doğal merceği yerinde bırakarak takılan fakik göz içi mercek ve lens değişimi arasındaki seçim yaşa, göz numarasına, kornea ölçümlerine ve retina durumuna göre muayenede verilir. Ayrıntılar için presbiyopi, göz lazer ameliyatı, lazer mi göz içi lens mi ve fakik göz içi mercek sayfalarına bakabilirsiniz.

Akıllı lensin dezavantajları ve riskleri: memnun kalınmazsa ne olur?

Ameliyatın kendisine ait riskler (enfeksiyon, iltihap, göz içi basıncının yükselmesi, retina dekolmanı gibi) katarakt ameliyatı sayfasında anlatılır.[16] Akıllı lensi farklı kılan dezavantajlar daha çok yukarıda anlatılan görsel yan etkilerdir: hale, kamaşma, kontrastta azalma olasılığı ve bazı işler için gözlük ihtiyacının sürmesi.[6]

Çok odaklı mercek sonrasında görmeden memnun olmayan hastaların incelendiği bir seride bulanıklığın başlıca nedenleri merceğin arkasındaki zarın bulanıklaşması (arka kapsül kesifleşmesi), kalan göz numarası ve göz kuruluğu idi; hastaların büyük çoğunluğunda bu nedenler gözlük, damla ya da lazer gibi yöntemlerle merceği değiştirmeden giderilebildi.[11] Bu bulgu yalnız şikâyeti olan hastaları kapsayan küçük bir seriye aittir; bu sorunların ne sıklıkla görüldüğünü göstermez.

Mercek gerekirse çıkarılıp başka bir mercekle değiştirilebilir. Ancak merceği saran kapsül zamanla yapıştığı için işlem güçleşir ve kapsül yırtığı ya da mercek bağlarının zarar görmesi gibi riskler taşır.[12] Mercek değişimi ihtimali varken arka kapsüle lazer (YAG) uygulanmasının, açık bir arka kapsül değişimi belirgin biçimde zorlaştırdığı için ertelenmesi önerilir.[11] Hangi adımın uygun olduğuna, şikâyetin nedeni muayeneyle belirlendikten sonra karar verilir. Arka kapsül bulanıklığı ve lazer tedavisi ikincil katarakt ve YAG lazer sayfasında anlatılır.

Ameliyat günü, iyileşme ve kontroller

Akıllı lens, katarakt ameliyatında kullanılan cerrahi yöntemle yerleştirilir; ayrı bir “akıllı lens ameliyatı” yoktur.[3] Sürecin temel basamakları şöyledir:

  1. Muayene ve ölçümler: Yukarıda anlatılan biyometri, kornea haritası ve gerekirse OCT yapılır; göz yüzeyi sorunu varsa önce tedavi edilir.[7]
  2. Mercek planı: Hedeflenen mesafeler, torik gereksinimi ve beklentiler hekimle birlikte kararlaştırılır.[14]
  3. Ameliyat: Çoğu kişide damla ya da göz çevresine uygulanan yerel anesteziyle yapılır;[14] bulanık mercek küçük bir kesiden ultrason enerjisiyle parçalanıp alınır ve katlanmış mercek aynı kesiden yerleştirilir. İşlemin kendisi yaklaşık bir saat sürer;[16] hazırlık, bekleme ve ameliyat sonrası dinlenmeyle birlikte merkezde geçirilen süre yarım günü bulabilir. Anestezi seçenekleri ve ameliyat adımları katarakt ameliyatı sayfasında ayrıntılı anlatılır.
  4. İlk günler: Aynı gün eve dönülür. İlk kontrolün zamanını hekiminiz belirler; sorunsuz vakalarda kontrolün ertelenebileceğini bildiren kılavuzlar da vardır.[7] Damla kullanımı ve günlük yaşam önerileri katarakt ameliyatından sonraki ilk haftalar yazısındadır.
  5. Toparlanma: Görme genellikle ilk günlerde belirgin düzelir; tüm mesafelere odaklanma 6-8 hafta alabilir,[10] çoğu kişi yaklaşık 8 haftada tamamen iyileşir[16] ve gerekiyorsa gözlük reçetesi çoğunlukla 4-6 hafta sonra verilir.[7]
  6. İkinci göz: İki göz çoğunlukla ayrı günlerde ameliyat edilir;[16] uygun kişilerde aynı gün iki göz ameliyatı da değerlendirilebilir.[14] Zamanlama hekiminizle kararlaştırılır.

Ameliyattan sonra beklemeden başvurun: önce düzelen görmenin yeniden azalması, artan ağrı, artan kızarıklık, şiddetli ışık hassasiyeti, ani ışık çakmaları, birden çoğalan uçuşan noktalar ya da görmeyi kapatan bir perde fark ederseniz kontrol randevusunu beklemeden aynı gün bir göz hekimine ya da en yakın acil servise başvurun; ciddi durumda 112’yi arayın.[14][17]

Kurumda sunulan kapsam ve ödeme bilgisi

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; hangi merceğin uygun olduğuna muayenede hekiminiz karar verir. Marmara Göz Tıp Merkezi’nde katarakt cerrahisi, çok odaklı ve torik göz içi mercek uygulamaları ile ameliyat olmuş gözde ek mercek uygulaması yapılmaktadır. Femtosaniye lazer destekli katarakt cerrahisi merkezimizde uygulanmamaktadır. Tedavi seçenekleri, kişinin klinik bulguları ve yöntemin yararları, riskleri ve sınırlılıkları birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Bu sayfada ödeme tutarı yer almaz. SGK’nın Sağlık Uygulama Tebliği’nde çok odaklı veya torik mercekle yapılan katarakt ameliyatı, standart mercekle yapılan ameliyattan ayrı bir işlem olarak tanımlanmıştır.[13] Merkez SGK ile sözleşmelidir ve katarakt ameliyatı SGK kapsamında yapılabilmektedir; çok odaklı ya da torik merceğin nasıl değerlendirileceği kişinin sigortalılık durumuna ve güncel mevzuata göre değişir. Bu nedenle ödeme koşullarını ameliyattan önce kurumdan öğrenmeniz önerilir. Özel ve tamamlayıcı sağlık sigortaları için anlaşmalı kurumlar sayfasına bakabilir, muayene için iletişim sayfasından randevu alabilirsiniz.

Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.

Sık sorulan sorular

“Kalıcı lens” ile akıllı lens aynı şey mi?

Her zaman değil. “Kalıcı lens” ifadesi halk arasında, kontakt lens yerine gözün içine yerleştirilen mercekler için kullanılır ve iki farklı işlemi kapsayabilir: doğal merceği yerinde bırakarak önüne yerleştirilen fakik göz içi mercek ve katarakt ameliyatında ya da lens değişiminde doğal merceğin yerine konan göz içi mercek. Akıllı lens ikinci gruptadır. Hangisinin uygun olduğu yaşa, göz numarasına ve doğal merceğin durumuna göre değişir.

Akıllı lens kaç yıl kullanılır, sonradan değiştirilebilir mi?

Göz içi mercekler gözde kalıcı olarak kalmak üzere yerleştirilir; belirli bir kullanım ömrü yoktur. Gerekirse değiştirilebilir; ancak aradan zaman geçtikçe merceği saran kapsül yapıştığı için değişim güçleşir ve ek riskler taşır.[12] Yıllar sonra merceğin arkasındaki zar bulanıklaşabilir; bu mercek sorunu değildir ve lazerle açılabilir.[11]

Akıllı lens gece araç kullanmayı etkiler mi?

Bazı kişilerde etkileyebilir. Gece ışıklarının çevresinde görülen haleler ve kamaşma, özellikle ilk aylarda gece sürüşünü rahatsız edici hale getirebilir; AAO, gece çok araç kullananların tek odaklı mercekle daha memnun kalabileceğini belirtir.[1] Ameliyattan sonra araç kullanmaya ne zaman dönebileceğiniz görmenizin durumuna ve hekiminizin değerlendirmesine bağlıdır.

Astigmatım varsa akıllı lens takılabilir mi?

Birçok durumda evet. Torik özellikli EDOF ve çok odaklı mercekler bulunur.[4] Ancak astigmat düzensizse, örneğin kornea izi ya da keratokonus nedeniyle oluşmuşsa, torik mercekler uygun aday sayılmaz.[4] Astigmatın kendisi astigmat sayfasında anlatılır.

Akıllı lens ameliyatından sonra yakını görememe ya da bulanık görme normal mi?

Duruma göre değişir. Tek odaklı ve uzak hedefli bir mercek takıldıysa yakın için gözlük gerekmesi beklenen bir sonuçtur.[1] Çok odaklı mercekte ise ilk haftalarda görme ve uyum henüz oturmamış olabilir; tüm mesafelere odaklanma 6-8 haftayı bulabilir.[10] Bulanıklık sürüyor ya da artıyorsa kalan göz numarası, göz kuruluğu veya arka kapsül bulanıklığı gibi çoğu düzeltilebilir nedenler araştırılır.[11] Önce düzelen görmenin yeniden azalması ise beklemeden değerlendirme gerektirir.[14] Olası nedenler katarakt ameliyatından sonra bulanık görme sayfasında ayrıntılı anlatılır.

Kaynaklar

  1. American Academy of Ophthalmology (terHorst C; gözden geçiren McKinney JK). Factors to Consider in Choosing an IOL for Cataract Surgery. 31.03.2025. https://www.aao.org/eye-health/tips-prevention/best-artificial-lens-implant-iol-cataract-surgery
  2. Romano V, Madrid-Costa D, Alfonso JF ve ark. Recommendation for Presbyopia-Correcting Intraocular Lenses: A Delphi Consensus Statement by the ESASO Study Group. Am J Ophthalmol. 2023;253:169-180. DOI 10.1016/j.ajo.2023.05.002, PMID 37236521. https://doi.org/10.1016/j.ajo.2023.05.002
  3. European Society of Cataract and Refractive Surgeons (ESCRS). ESCRS Recommendations for Refractive Surgery (bölüm 5.5 refraktif lens değişimi; bölüm 4 kornea kalınlığı). Erişim 25.10.2026. https://www.escrs.org/escrs-recommendations-for-refractive-surgery
  4. EyeWiki (American Academy of Ophthalmology). Toric IOLs. Son düzenleme 03.08.2026. https://eyewiki.org/Toric_IOLs
  5. Tavassoli S, Ziaei H, Yadegarfar ME ve ark. Trifocal versus extended depth of focus (EDOF) intraocular lenses after cataract extraction. Cochrane Database Syst Rev. 2024;7:CD014891. DOI 10.1002/14651858.CD014891.pub2, PMID 38984608. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11234495/
  6. de Silva SR, Evans JR, Kirthi V, Ziaei M, Leyland M. Multifocal versus monofocal intraocular lenses after cataract extraction. Cochrane Database Syst Rev. 2016;12:CD003169. DOI 10.1002/14651858.CD003169.pub4, PMID 27943250. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6463930/
  7. European Society of Cataract and Refractive Surgeons (ESCRS). ESCRS Recommendations for Cataract Surgery (yürütücü özet 2024; genişletilmiş belge 24.09.2025). Erişim 25.10.2026. https://www.escrs.org/escrs-recommendations-for-cataract-surgery
  8. Grzybowski A, Kanclerz P, Tuuminen R. Multifocal intraocular lenses and retinal diseases. Graefes Arch Clin Exp Ophthalmol. 2020;258(4):805-813. DOI 10.1007/s00417-020-04603-0, PMID 31955239. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7575463/
  9. Hong ASY, Ang BCH, Dorairaj E ve ark. Premium Intraocular Lenses in Glaucoma: A Systematic Review. Bioengineering (Basel). 2023;10(9):993. DOI 10.3390/bioengineering10090993, PMID 37760095. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10525961/
  10. American Academy of Ophthalmology (gözden geçiren Hura AS). Presbyopia-Correcting IOLs. 14.01.2026. https://www.aao.org/eye-health/diseases/presbyopia-correcting-iols
  11. Woodward MA, Randleman JB, Stulting RD. Dissatisfaction after multifocal intraocular lens implantation. J Cataract Refract Surg. 2009;35(6):992-997. DOI 10.1016/j.jcrs.2009.01.031, PMID 19465282. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5125020/
  12. Khoramnia R, Kahraman G, Amon M ve ark. Polypseudophakia: from "Piggyback" to supplementary sulcus-fixated IOLs. Graefes Arch Clin Exp Ophthalmol. 2025;263(3):603-624. DOI 10.1007/s00417-024-06618-3, PMID 39259300. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11953199/
  13. Sosyal Güvenlik Kurumu. 02/10/2026 SUT Değişiklik Tebliği İşlenmiş Güncel 2013 SUT ve ekleri (EK-2/C Tanıya Dayalı İşlem Puan Listesi, EK-1/C İstisnai Sağlık Hizmetleri Listesi; işlem kodları P617340 ve P617341). 02.10.2026. https://www.sgk.gov.tr/duyuru/detay/02102026-SUT-Degisiklik-Tebligi-Islenmis-Guncel-2013-SUT-2026-10-02-02-50-06
  14. Wanten JC, Till V, Findl O ve ark.; ESCRS Cataract Surgery Guidelines Working Group. ESCRS guideline for cataract surgery 2024: executive summary. J Cataract Refract Surg. 2026;52(9):e1-e13. DOI 10.1097/j.jcrs.0000000000002012, PMID 42674864. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC13528843/
  15. U.S. Food and Drug Administration. When is LASIK not for me? 11.07.2018. https://www.fda.gov/medical-devices/lasik/when-lasik-not-me
  16. National Eye Institute (NIH). Cataract Surgery. 05.12.2024. https://www.nei.nih.gov/eye-health-information/eye-conditions-and-diseases/cataracts/cataract-surgery
  17. American Academy of Ophthalmology. 10 Cataract Surgery Side Effects, and How to Cope. 10.06.2026. https://www.aao.org/eye-health/tips-prevention/side-effects-cataract-surgery-complications-cope

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Size uygun tanı ve tedavi, muayene sonrası hekiminiz tarafından belirlenir.

Yardım

Aradığınızı bulamadınız mı?

Dilediğiniz soruları doktorlarımıza sorabilirsiniz.

Yukarı

Tercihleriniz önemlidir. Harita, video ve site analitiği izniniz olmadan yüklenmez.

Bize ulaşın

Doktorumuza soru sorun

Acil durumlar için değildir. Ani görme kaybı, göz yaralanması, kimyasal temas veya şiddetli ağrıda en yakın acil servise başvurun ya da 112'yi arayın. Bu form çevrim içi muayene veya teşhis kanalı değildir.

Size dönebilmemiz için telefon veya e-postadan en az birini yazın.

Kimlik numarası, tetkik sonucu, reçete veya fotoğraf paylaşmayın. Gerekli bilgiler muayene sırasında değerlendirilir.

İlettiğiniz bilgiler sorunuzun yanıtlanması amacıyla işlenir. Ayrıntılar: KVKK Aydınlatma Metni.

Sorularınız 24 saat içinde yanıtlanır.