İçeriğe geç
Cumhuriyet Mah. Annem Sk. No:4, Adapazarı / Sakarya bilgi@marmaragoz.com
Hastalık

Astigmat (Astigmatizma): Nedir, Belirtileri ve Tedavisi

Astigmat, kornea veya göz içi merceğinin eğriliğinin her yönde aynı olmamasına bağlı bir kırma kusurudur. Hem uzak hem yakın mesafede bulanık ya da gölgeli görme, göz yorgunluğu ve baş ağrısı yapabilir. Genellikle gözlük veya kontakt lensle düzeltilir; lazer ya da göz içi lens seçenekleri uygunluk muayenesine göre değerlendirilir.[1][2]

Yazan: Marmara Göz Tıp MerkeziSite editörü: Seyfi Dertli (seyfi@marmaragoz.com)Son güncelleme:

Astigmat — Sakarya Marmara Göz Tıp Merkezi
Etkilenen yapı
Kornea veya göz içi mercek
Belirtiler
Uzak ve yakında bulanık, gölgeli görme
Tanı
Göz muayenesi ve kırma kusuru ölçümü
Düzeltme
Gözlük, kontakt lens; uygun kişilerde lazer veya torik göz içi lens
Takip
Muayene bulgularına göre kişisel kontrol planı

Astigmat nedir?

Astigmatta kornea veya göz içi mercek, ışığı bütün yönlerde aynı biçimde kırmaz. Bu nedenle ışık retinada tek ve net bir odakta toplanamaz. Astigmat miyopi veya hipermetropiyle birlikte bulunabilir. Bir kırma kusurudur ve görme kalitesini etkileyebilir.[3][1][4]

Hafif astigmatı olan kişilerde belirti olmayabilir. Bazı kişilerde ise görme bulanıklığı, görüntüde bozulma veya çizgilerin bir yönde diğerinden daha net görünmesi fark edilir. Astigmatın türü ve etkisi, yalnızca numaraya bakılarak değil, göz muayenesiyle değerlendirilir.[1][4]

Astigmat belirtileri nelerdir?

  • Uzakta veya yakında bulanık, çarpık ya da gölgeli görme
  • Harflerde hayalet görüntü veya çiftleşme hissi
  • Gözleri kısarak bakma
  • Göz yorgunluğu ve baş ağrısı
  • Gece görmede zorlanma veya ışıkların çevresinde hale ve saçılma

Bu belirtiler astigmatta ve diğer kırma kusurlarında görülebilir; yalnızca belirtilere bakılarak astigmat tanısı konulamaz.[3][1]

Çocuklarda astigmat nasıl anlaşılır?

Çocuklarda gözleri kısma, görsel işlerde zorlanma veya okul ve spor etkinliklerinde görmeyle ilgili güçlükler fark edilebilir. Ancak çocuk bulanık gördüğünü söylemeyebilir; belirgin bir yakınmanın olmaması astigmatı dışlamaz.[1][4]

Astigmat neden olur?

Astigmat kornea veya merceğin şekliyle ilişkilidir; neden geliştiği her zaman bilinmez. Ailevi yatkınlık rol oynayabilir. Bazı kişilerde doğuştan bulunur, çocuklukta veya genç erişkinlikte de gelişebilir. Göz yaralanması, kornea hastalığı veya bazı göz ameliyatları sonrasında da ortaya çıkabilir. Düşük ışıkta okumak veya televizyona yakından bakmak astigmata neden olmaz ya da onu kötüleştirmez.[1][4]

Astigmatlı göz nasıl görür?

Astigmatta yatay ve dikey çizgiler farklı netlikte algılanabilir. Harfler gölgeli, ışıklar uzamış veya saçılmış görünebilir. Gece araç kullanırken karşıdan gelen ışıkların çevresinde hale fark edilmesi mümkündür. Bu görsel etki astigmatın kesin derecesini göstermez; değerlendirme göz muayenesiyle yapılır.[3][1][4]

Gece araç kullanan astigmatlı yetişkinin ön camında uzamış ve gölgeli görünen yol ışıkları.

Astigmat derecesi nasıl okunur?

Gözlük reçetesinde astigmat genellikle silindir ve aks değerleriyle gösterilir. Silindir, reçetede Cyl olarak yazılabilir ve astigmatı düzelten optik gücü dioptri (D) cinsinden ifade eder. Aks veya reçetede yazıldığı biçimiyle Ax, düzeltmenin yönünü belirtir. Aks değeri 0 ile 180 derece arasında gösterilir. Ax, astigmatın büyüklüğü değil, yönüdür.[4]

Astigmat için düşük, orta ve yüksek gibi sınıflamalar kullanılır; ancak eşikler kaynağa ve klinik bağlama göre değişebilir. Avrupa Katarakt ve Refraktif Cerrahlar Derneği’nin (ESCRS) önerilerinde düşük astigmat 1,5 D’nin altında, orta astigmat 1,5 ile 3,0 D arasında, yüksek astigmat ise 3,0 D’nin üzerinde tanımlanır. Amerikan Oftalmoloji Akademisi’nin hasta bilgisine göre birçok kişide 0,5 ile 0,75 D astigmat bulunur; 1,5 D ve üzerindeki ölçümlerde net görme için genellikle gözlük veya kontakt lens gerekir. Bu sayılar farklı amaçlarla kullanılır: derece sınıflaması, tek başına gözlük veya ameliyat kararı değildir. Karar görme düzeyi, yaş ve muayene bulgularıyla birlikte verilir.[4][5]

Astigmat nasıl teşhis edilir?

Tanı göz hastalıkları muayenesiyle değerlendirilir. Görme keskinliği ölçümü, kırma kusuru ölçümü ve gözlük camlarıyla yapılan değerlendirme astigmatın niteliği hakkında bilgi verir. Keratometri korneanın eğriliğini, kornea topografisi ise kornea yüzeyinin şekil dağılımını değerlendirmeye yardımcı olabilir. Hangi testlerin gerekli olduğu yaşa, belirtilere ve muayene bulgularına göre değişir.[4]

Bir ölçüm sonucu tek başına görme şikâyetinin bütün nedenlerini açıklamayabilir. Özellikle gözlükle yeterince düzelmeyen görme veya sık değişen numara varsa ek kornea değerlendirmesi gerekebilir.[6]

Astigmat ile keratokonus arasındaki fark

Düzenli astigmatta korneanın farklı yönlerdeki eğriliği düzenli bir yapı gösterir. Keratokonusta ise kornea incelip öne doğru dikleşir ve düzensiz astigmat gelişebilir. Bu durumda gözlükle görme beklenen ölçüde düzelmeyebilir. Gözlük numarasının sık değişmesi veya düzeltilmiş görmenin azalması, özellikle göz ovuşturma ve alerji öyküsüyle birlikteyse kornea topografisi ya da tomografisiyle değerlendirme gerekebilir. Ayrıntılar keratokonus rehberinde açıklanmıştır.[6]

Kısa sürede belirgin numara değişikliği veya tek gözde yeni bulanıklık varsa rutin kontrol zamanını beklemeden, kısa sürede göz muayenesi yaptırın.[6]

Astigmat nasıl düzeltilir?

Astigmat için tek bir en iyi düzeltme yöntemi yoktur. Gözlük, kontakt lens ve bazı kişilerde cerrahi seçenekler değerlendirmeye alınabilir. Kararda astigmatın düzenli veya düzensiz olması, derecesi, kornea yapısı, yaş ve eşlik eden göz sorunları önemlidir. Hafif ve belirti vermeyen astigmatta düzeltme gerekip gerekmediği de muayeneyle belirlenir.[1][4][5][2]

Astigmat düzeltme seçeneklerinin genel farkları
Seçenek Genel amacı Dikkat edilmesi gereken
Gözlük Işığın kırılmasını düzelterek daha net görmeye yardımcı olur. Gözün şeklini değiştirmez; optik düzeltme gözlük kullanıldığı sürece sağlanır.[1][4]
Kontakt lens Torik yumuşak lensler veya uygun durumlarda sert gaz geçirgen lenslerle optik düzeltme sağlar. Düzensiz veya yüksek astigmatta lens türü ayrıca değerlendirilir. Hijyen ve takip önemlidir; kontakt lenslerde kornea enfeksiyonu riski vardır.[4][7]
Lazer Kornea biçimini değiştirerek kırma kusurunu azaltmayı amaçlar. Numaranın kararlılığı ve kornea değerlendirmesi önemlidir. Yüksek değerlerde numaranın geri gelmesi ve yeniden tedavi gereksinimi artabilir.[5]
Torik göz içi lens Katarakt veya uygun görülen lens cerrahisi sırasında korneal astigmatı düzeltmeye yardımcı olabilir. Düzenli korneal astigmat için tasarlanır; kornea izi veya keratokonus kaynaklı düzensiz astigmatta uygun değildir. Eksenden dönerse düzeltme etkisi azalır.[2]

Lazerle astigmat düzeltmesi

Lazer yöntemlerinde amaç, korneanın şeklini değiştirerek ışığın retinada daha uygun odaklanmasına yardımcı olmaktır. Yüzey lazeri ve diğer lazer yöntemleri aynı işlem değildir. Uygunluk; yaş, kırma kusurunun kararlılığı ve kornea değerlendirmesiyle belirlenir. ESCRS önerilerinde yüzey lazeri için astigmat sınırı 4,0 D’nin altında verilir; bu sınırın altında olmak tek başına uygunluk anlamına gelmez. Ayrıca 1,5 D üzerindeki astigmatta işlem sırasında gözün dönme hareketinin telafisi ve hassas hizalama önem taşır.[1][5]

Lazer yöntemlerinin türleri, uygunluk ölçütleri ve riskleri için göz lazer ameliyatı rehberine, yüzey lazerinin özel açıklaması için No Touch (TransPRK) lazer sayfasına bakılabilir.

Torik göz içi lens

Torik göz içi lens, katarakt veya uygun görülen lens değişimi cerrahisinde düzenli korneal astigmatın düzeltilmesine yardımcı olabilir. Ameliyat öncesi korneal astigmatın yaklaşık 1,0 D ve üzerinde olması bu seçeneğin düşünülmesinde kullanılan ölçütlerden biridir; eşik ve uygunluk gözün özelliklerine göre değerlendirilir. Kornea izi veya keratokonus kaynaklı düzensiz astigmatta uygun değildir. Lens eksenden dönerse düzeltme etkisi azalır; uzak görme düzeltilse bile yakın veya orta mesafe için gözlük gerekebilir.[2]

Ayrıntılı bilgi torik göz içi lens sayfasında yer alır. Torik özellik astigmat düzeltmesini, tek veya çok odaklı tasarım ise odak özelliklerini ifade eder; bunlar aynı sınıflama değildir. Odak tasarımları için akıllı mercekler ve katarakt sayfası incelenebilir.[2]

Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.

Astigmat zamanla değişir mi?

Astigmat bazı kişilerde uzun süre benzer kalabilir, ancak zamanla artabilir veya azalabilir. Göz büyümesi ve yaşlanma bu değişimde rol oynayabilir. Bu nedenle yetişkinlikte numaranın kesinlikle sabit kalacağı varsayılmamalıdır. Değişim düzenli göz muayeneleriyle izlenir; kontrol aralığı kişiye göre belirlenir.[4]

Çocuklarda astigmat nasıl izlenir?

Çocuklarda düzeltme ve takip kararı, net görmenin yanı sıra görme gelişimini korumayı da amaçlar; düzeltilmemiş astigmat göz tembelliğine yol açabilir. Erken çocuklukta görme taraması ve okul öncesi değerlendirme önemlidir; astigmat şüphesi varsa göz muayenesi okul başlangıcına ertelenmemelidir.[4]

Gözlük gereksinimi ve kontrol sıklığı kişisel muayene planına göre belirlenmelidir. Verilen gözlük kullanım planına ve kontrollere uyulmalıdır. Çocuklardaki diğer kırma kusurları için bebek ve çocuklarda kırma kusurları rehberi, görme gelişimi sorunları için göz tembelliği rehberi incelenebilir.[4]

Muayenede hekime sorulabilecek sorular

  • Astigmatım düzenli mi, düzensiz mi?
  • Kornea topografisi veya başka bir kornea testi gerekli mi?
  • Benim için gözlük, kontakt lens veya başka bir düzeltme seçeneğinin sınırları neler?
  • Torik lens düşünülüyorsa hangi ölçüm ve özelliklere göre seçim yapılacak?
  • Çocuğum için kontrol aralığı hangi bulgulara göre belirlenmeli?
  • Gözlükle görme yeterince düzelmezse hangi durumlar araştırılmalı?

Ne zaman göz muayenesi gerekir?

Bulanık veya gölgeli görme, tekrarlayan baş ağrısı, göz yorgunluğu, gece görme güçlüğü ya da çocukta gözleri kısma varsa göz muayenesi yaptırın. Kısa sürede artan astigmat veya gözlükle yeterince düzelmeyen görme varsa başvuruyu geciktirmeyin.[1][4][6]

Ani görme bulanıklığına yeni ışık çakmaları, artan uçuşan cisimler veya görme alanında perde eşlik ediyorsa bunu astigmata bağlamayın; aynı gün göz acil servisine ya da en yakın acil servise başvurun ve randevu yanıtı beklemeyin.[8] Rutin muayene iletişimi için iletişim sayfasına başvurabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Astigmat geçer mi veya kendiliğinden düzelir mi?

Kendiliğinden tamamen geçeceği varsayılmamalıdır. Gözlük ve kontakt lens optik düzeltme sağlar; gözün şeklini değiştirmez.[1][4]

Astigmat tedavisi var mı, ameliyatla düzelir mi?

Evet; gözlük veya kontakt lensle daha net görme sağlanabilir, ancak cerrahi her astigmatlı kişi için gerekli ya da uygun değildir. Ameliyat düşünüldüğünde lazerle kornea şekillendirme veya uygun lens cerrahisinde torik göz içi lens seçenekleri muayene bulgularına göre değerlendirilir; yöntemlerin ayrıntıları yukarıdaki lazer ve torik göz içi lens bölümlerinde, ilgili rehber bağlantılarıyla birlikte yer alır.[1][4][5][2]

Astigmat baş ağrısı ve baş dönmesi yapar mı?

Astigmatta bulanık görmeye göz yorgunluğu ve baş ağrısı eşlik edebilir; baş dönmesi ise tipik belirtiler arasında sayılmaz.[1][4] Baş ağrısının tek nedeni astigmat olmayabileceğinden yeni başlayan veya kalıcı baş ağrısını, ayrıca süren baş dönmesini yalnızca göz numarasına bağlamadan hekim değerlendirmesi alın.

Astigmat sonradan olur mu?

Evet; doğuştan bulunabileceği gibi çoğu kişide çocukluk veya genç erişkinlik döneminde gelişir. Göz yaralanması, kornea hastalığı ya da bazı göz ameliyatları sonrasında da ortaya çıkabilir; yeni görme değişikliklerinin nedeni muayeneyle değerlendirilmelidir.[1][4]

Gözlük numarası sık değişiyorsa ne anlama gelir?

Sık değişen numara, gözlükle yeterince düzelmeyen görme veya bir gözde daha belirgin görme sorunu, özellikle göz ovuşturma ve alerji öyküsüyle birlikteyse keratokonus açısından değerlendirme gerektirebilir. Kornea topografisi ya da tomografisi istenebilir. Her sık numara değişimi keratokonus olduğu anlamına gelmez.[6]

Astigmat gözlüğü sürekli takılmalı mı?

Gözlüğün hangi zamanlarda kullanılacağı görme gereksinimine ve muayene sonucuna göre belirlenir. Çocuklarda görme gelişimi açısından verilen kullanım planına uymak önemlidir; kullanım süresini reçeteyi düzenleyen göz hekimiyle netleştirin.[4]

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve kişisel tıbbi değerlendirme yerine geçmez.

Kaynaklar

  1. National Eye Institute (NIH). Astigmatism. https://www.nei.nih.gov/learn-about-eye-health/eye-conditions-and-diseases/astigmatism
  2. EyeWiki (AAO). Toric IOLs. https://eyewiki.org/Toric_IOLs
  3. National Eye Institute (NIH). Refractive Errors. https://www.nei.nih.gov/learn-about-eye-health/eye-conditions-and-diseases/refractive-errors
  4. American Academy of Ophthalmology. What Is Astigmatism? (Astigmatism Explained). https://www.aao.org/eye-health/diseases/what-is-astigmatism
  5. European Society of Cataract and Refractive Surgeons (ESCRS). ESCRS Recommendations for Refractive Surgery. 2026. https://www.escrs.org/escrs-recommendations-for-refractive-surgery
  6. EyeWiki (AAO). Keratoconus. https://eyewiki.org/Keratoconus
  7. Bullimore MA, Saunders KJ, Baraas RC ve ark. IMI-Interventions for Controlling Myopia Onset and Progression 2025. Invest Ophthalmol Vis Sci. 2025;66(12):39. doi:10.1167/iovs.66.12.39. PMID:40960225. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12448128/
  8. NHS. Detached retina (retinal detachment). https://www.nhs.uk/conditions/retinal-detachment/

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Size uygun tanı ve tedavi, muayene sonrası hekiminiz tarafından belirlenir.

Yardım

Aradığınızı bulamadınız mı?

Dilediğiniz soruları doktorlarımıza sorabilirsiniz.

Yukarı

Tercihleriniz önemlidir. Harita, video ve site analitiği izniniz olmadan yüklenmez.

Bize ulaşın

Doktorumuza soru sorun

Acil durumlar için değildir. Ani görme kaybı, göz yaralanması, kimyasal temas veya şiddetli ağrıda en yakın acil servise başvurun ya da 112'yi arayın. Bu form çevrim içi muayene veya teşhis kanalı değildir.

Size dönebilmemiz için telefon veya e-postadan en az birini yazın.

Kimlik numarası, tetkik sonucu, reçete veya fotoğraf paylaşmayın. Gerekli bilgiler muayene sırasında değerlendirilir.

İlettiğiniz bilgiler sorunuzun yanıtlanması amacıyla işlenir. Ayrıntılar: KVKK Aydınlatma Metni.

Sorularınız 24 saat içinde yanıtlanır.