İçeriğe geç
Cumhuriyet Mah. Annem Sk. No:4, Adapazarı / Sakarya bilgi@marmaragoz.com
Tedavi

Ek Mercek: Katarakt Ameliyatı Sonrası Sulkus Merceği

Ek mercek, katarakt ameliyatı sonrası kalan numara veya yakın görme ihtiyacı için mevcut yapay mercek çıkarılmadan, onun önündeki siliyer sulkusa yerleştirilen ikinci göz içi mercektir. Bu yaklaşım herkese uygun değildir; gözün yapısı, numaranın nedeni ve gözlük, lazer veya mercek değişimi gibi seçeneklerin dengesi birlikte değerlendirilir.[1][2]

Yazan: Marmara Göz Tıp MerkeziSite editörü: Seyfi Dertli (seyfi@marmaragoz.com)Son güncelleme:

ADD-ON Akıllı Lens — Sakarya Marmara Göz Tıp Merkezi
Yöntem
Mevcut yapay merceğin önüne ek mercek
Amaç
Kalan numara veya yakın görme ihtiyacını değerlendirmek
Alternatifler
Gözlük, kontakt lens, kornea lazeri veya mercek değişimi
Takip
Göz içi basıncı, pigment, iris ve mercek konumu

Ek mercek nedir?

Katarakt ameliyatında yerleştirilen yapay mercek doğal merceğin kapsülü içinde bulunur. Ek mercek ise mevcut merceğin önündeki, iris ile mercek arasındaki siliyer sulkus bölgesine yerleştirilir. Literatürde tamamlayıcı göz içi mercek anlamında “supplementary IOL”, günlük kullanımda ise “add-on mercek” adıyla anılabilir.[1]

Ek mercek bir odak tasarımı değildir. Kalan miyopi, hipermetropi veya astigmatın düzeltilmesi ya da tek odaklı mercek bulunan gözde çok odaklı görme özelliğinin değerlendirilmesi için kullanılan bir yaklaşımdır. Torik özellik astigmatla, çok odaklı tasarım ise odak aralığıyla ilgilidir. Akıllı mercek ifadesi tıbbi bir sınıf değildir; bu terimin kapsamı ilgili sayfada açıklanır.[1][2]

Birbirinden ayrılması gereken üç uygulama

  • İki merceğin kapsül içine yerleştirilmesi: Klasik “piggyback” yaklaşımında iki mercek aynı kapsül içinde bulunurdu. Mercekler arasında bulanıklık gelişebilmesi nedeniyle bu yaklaşım büyük ölçüde terk edilmiştir.[1][2]
  • Kapsül için tasarlanmış merceğin sulkusa konması: Yalnızca kapsül içine yerleştirilmek üzere tasarlanmış, özellikle tek parçalı akrilik mercekler sulkusa konmamalıdır. Bu uygulama iris sürtünmesi, pigment dağılması, göz içi basıncı artışı ve göz içi kanama gibi sorunlarla ilişkilendirilmiştir.[3]
  • Sulkus için özel tasarlanmış ek mercek: Yuvarlatılmış kenarlar, irisle teması azaltan açılı tutunma kolları ve iki mercek arasında mesafe sağlayan tasarım özellikleri kullanılabilir. Bu özellikler riskleri azaltmayı amaçlar, ancak riskleri tamamen ortadan kaldırmaz.[1][2]

Bu nedenle herhangi bir göz içi merceğin ikinci mercek olarak kullanılabileceği düşünülmemelidir.

Kimler için düşünülebilir?

Ek mercek, katarakt ameliyatından sonra kalan miyopi, hipermetropi veya astigmatın düzeltilmesi için değerlendirilebilir. Tek odaklı mercek bulunan bir gözde yakın için gözlük ihtiyacını azaltmak amacıyla çok odaklı ek mercek de ele alınabilir. Kornea nakli sonrasında kalan numara ve astigmat da kaynaklarda kullanım alanları arasında yer alır. Her kullanım, her mercek tasarımı için uygun değildir.[1][2]

Önce görme sorununun gerçekten kalan numaradan kaynaklanıp kaynaklanmadığı araştırılır. Göz numarasının en az iki ölçümde sabit olması, arka kapsül bulanıklığı, makula ödemi veya zarı, göz yüzeyi hastalığı ve mevcut merceğin kayması gibi başka nedenlerin değerlendirilmesi gerekir.[2]

Uygunluk nasıl değerlendirilir?

Mevcut merceğin kapsül içinde ortalanmış ve dengeli durması temel değerlendirme noktalarındandır. Ön kamaranın derinliği, açının genişliği, kornea endotel hücreleri, pigment dağılımı, glokom ve aktif göz içi iltihabı da değerlendirilir. Sulkus boyutları ve gözün ön bölümüne ait ölçümler, seçilecek merceğin yerleşimi açısından önem taşıyabilir. Kaynaklar ek mercek için herkese uygulanabilecek tek bir ön kamara veya açı sınırı vermemektedir.[1][2]

Aşağıdaki durumlar uygunluğu sınırlayabilir veya yöntemi sakıncalı hale getirebilir:[2]

  • Yetersiz kapsül desteği, belirgin zonülopati veya mevcut merceğin merkezden kaymış ya da dengesiz olması.
  • Sığ ön kamara veya dar açı.
  • Pigment dağılım sendromu veya kontrol altında olmayan glokom.
  • Kornea endotel hücre sayısının düşük olması.
  • Aktif üveit.

Kornea sağlıklı ve düzenliyse, özellikle kalan numara için kornea lazeri de seçenek olarak karşılaştırılabilir. Bu, ek merceğin otomatik olarak uygun olmadığı anlamına gelmez. Karar, gözün diğer ölçümleri ve seçeneklerin riskleriyle birlikte verilir.[4][5]

Alternatiflerle farkı nedir?

Katarakt ameliyatı sonrası kalan numara için seçenekler
Seçenek Olası yararı Sınırı ve değerlendirme noktası
Gözlük Göz içine yeniden müdahale gerektirmez; numara değişirse yenilenebilir. Görme düzeltmesi gözlük kullanıldığı sürece sağlanır.
Kontakt lens Göz içi cerrahi olmadan numara düzeltmesi sağlayabilir. Takma, çıkarma, bakım ve göz yüzeyinin uygunluğu önemlidir.
Kornea lazeri Kornea uygunsa, küçük ve geriye dönük karşılaştırmalı araştırmalarda daha öngörülebilir numara düzeltmesi bildirilmiştir.[4][5] İnce veya düzensiz kornea ve belirgin göz kuruluğu uygunluğu sınırlayabilir.
Mevcut merceğin değiştirilmesi İlk merceğin yerine farklı bir mercek konmasını sağlar. Özellikle uzun süredir yerinde duran merceğin çıkarılması kapsül yırtığı ve zonül hasarı gibi riskler taşıyabilir.[1][4]
Ek mercek İlk mercek yerinde kalır; uygun bir tasarım gerektiğinde çıkarılması değerlendirilebilir. İkinci bir göz içi girişimdir. Göz içi basıncı, pigment, iris ve mercek konumu izlenmelidir; çıkarılması da ayrı bir cerrahi işlemdir.[1][2]

Doğrudan karşılaştırmalı kanıt sınırlıdır. Küçük bir geriye dönük çalışmada lazer daha öngörülebilir bulunmuştur, ancak bu sonuç her göz veya güncel ek mercek tasarımı için üstünlük kanıtı değildir. Seçim; kalan kusurun türü ve miktarı, korneanın durumu ve göz içi yapıların değerlendirilmesiyle yapılır.[4][5] Lazer seçeneğinin genel değerlendirme çerçevesi göz lazer ameliyatı sayfasında açıklanır.

Katarakt ameliyatı sonrası ek mercek alternatiflerini doktoruyla değerlendiren yetişkin ve masadaki gözlük
Temsili görsel. Ek mercek, kalan numara için değerlendirilen seçeneklerden biridir.

İşlem ve YAG lazer planlaması

Ek mercek küçük bir kesiden göz içine alınarak mevcut yapay merceğin önündeki sulkus bölgesine yerleştirilir; ilk mercek çıkarılmaz.[1] Genel göz içi cerrahi süreci için katarakt ameliyatı rehberine bakabilirsiniz. Bu sayfadaki genel bilgiler, kişisel işlem süresi, anestezi veya ameliyat günü planı yerine geçmez.

Mevcut merceğin arkasındaki kapsülde bulanıklık varsa veya buna yönelik Nd:YAG lazer gereksinimi bekleniyorsa işlem sıralaması ayrıca planlanır. EyeWiki, kapsülotomi bekleniyorsa YAG lazerin ek mercekten önce yapılmasının düşünülebileceğini belirtir; çünkü ek mercek yerleştirildikten sonra kapsüle lazer uygulamak zorlaşabilir ve vitreus prolapsusu riski artabilir. Bu, herkese önceden YAG yapılması gerektiği anlamına gelmez.[2] Ayrıntılar ikincil katarakt ve YAG lazer sayfasında yer alır.

Riskler ve takip

Ameliyattan sonra beklemeden değerlendirme: Önce düzelen görmenin yeniden azalması, artan ağrı, artan kızarıklık, şiddetli ışık hassasiyeti, ani ışık çakmaları, birden çoğalan uçuşan noktalar ya da görmeyi kapatan perde veya gölge olursa kontrol randevusunu beklemeden aynı gün bir göz hekimine ya da en yakın acil servise başvurun. Telefon veya mesaj yanıtını beklemeyin; ciddi durumda 112’yi arayın.[6]

Özel tasarımlı ek merceklerle yapılan küçük serilerde ışık kaynaklarına bağlı görsel rahatsızlıklar, geçici göz içi basıncı yükselmesi ve hafif pigment dağılması bildirilmiştir. İrisle sürtünmeyi azaltan tasarım bu riskleri tamamen ortadan kaldırmaz.[1][2]

Güvenlik verileri küçük hasta serilerine, kısa ve orta süreli izleme ve üretici desteğiyle hazırlanmış bir anlatı derlemesine dayanmaktadır. Bu nedenle herkes için geçerli bir başarı veya komplikasyon oranı çıkarılamaz.[1]

Takipte göz içi basıncı, pigment birikimi, iris değişiklikleri ve ek merceğin konumu değerlendirilir. EyeWiki, ameliyatın ilk gününde göz içi basıncı ölçümünü ve uzun dönemde izlemi vurgular. Ek merceğin çıkarılması veya başka bir girişim gerekip gerekmediği, görsel sonuçlara ve muayene bulgularına göre değerlendirilir.[2] Ameliyat sonrası genel bakım başlıkları katarakt ameliyatı sonrası ilk haftalar rehberinde yer alır; kişisel talimatlar önceliklidir.

Ek mercek işlemi sonrası evde dinlenen yetişkinin yanında damla şişesi ve koruyucu gözlük kabı
Temsili görsel. Damla kullanımı ve evde bakım, kişisel hekim talimatına göre düzenlenir.

Muayenede sorabileceğiniz sorular

  • Görme sorunum gerçekten kalan numaradan mı kaynaklanıyor?
  • Mevcut merceğim ve kapsül desteğim ek mercek için uygun mu?
  • Gözlük veya kornea lazeriyle benzer bir hedefe ulaşılabilir mi?
  • Önerilen ek mercekle hangi mesafelerde gözlük kullanmam gerekebilir?
  • YAG lazer gereksinimim var mı ve işlem sırası nasıl planlanmalı?
  • Göz içi basıncı, pigment, iris ve mercek konumu hangi kontrollerde izlenecek?

Ek mercek uygulaması merkezimizde yapılmaktadır.

Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.

Sık sorulan sorular

Ek mercek çıkarılırsa ilk merceğim korunur mu?

Çok odaklı ek merceğe uyum sağlanamazsa, bazı durumlarda ilk mercek korunarak ek merceğin çıkarılması değerlendirilebilir ve uzak görme düzeltmesi sürer. Ancak çıkarma ayrı bir cerrahi girişimdir; sonucun tamamen önceki durumla aynı olacağı garanti edilemez.[1]

Ek mercek mevcut merceğimin kaymasını düzeltir mi?

Ek mercek, dengesiz veya yerinden oynamış ilk merceği sabitleme yöntemi değildir. Uygunluk değerlendirmesinde ilk merceğin kapsül içinde merkezli ve sağlam olması aranır; kayma varsa önce bu sorunun nasıl ele alınacağı belirlenir.[2]

Kaynaklar

  1. Khoramnia R, Kahraman G, Amon M ve ark. Polypseudophakia: from "Piggyback" to supplementary sulcus-fixated IOLs. Graefes Arch Clin Exp Ophthalmol. 2025;263(3):603-624. DOI:10.1007/s00417-024-06618-3. https://doi.org/10.1007/s00417-024-06618-3
  2. EyeWiki, American Academy of Ophthalmology. Special Cases: Secondary Piggy-Back Lenses. 2026. https://eyewiki.org/Special_Cases:_Secondary_Piggy-Back_Lenses
  3. Chang DF, Masket S, Miller KM ve ark. Complications of sulcus placement of single-piece acrylic intraocular lenses: recommendations for backup IOL implantation following posterior capsule rupture. J Cataract Refract Surg. 2009;35(8):1445-1458. DOI:10.1016/j.jcrs.2009.04.027. https://doi.org/10.1016/j.jcrs.2009.04.027
  4. Fernández-Buenaga R, Alió JL, Pérez Ardoy AL ve ark. Resolving refractive error after cataract surgery: IOL exchange, piggyback lens, or LASIK. J Refract Surg. 2013;29(10):676-683. DOI:10.3928/1081597X-20130826-01. https://doi.org/10.3928/1081597X-20130826-01
  5. Sáles CS, Manche EE. Managing residual refractive error after cataract surgery. J Cataract Refract Surg. 2015;41(6):1289-1299. DOI:10.1016/j.jcrs.2015.05.001. https://doi.org/10.1016/j.jcrs.2015.05.001
  6. Wanten JC, Till V, Findl O ve ark.; ESCRS Cataract Surgery Guidelines Working Group. ESCRS guideline for cataract surgery 2024. J Cataract Refract Surg. 2026;52(9):e1-e13. DOI:10.1097/j.jcrs.0000000000002012. https://doi.org/10.1097/j.jcrs.0000000000002012

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Size uygun tanı ve tedavi, muayene sonrası hekiminiz tarafından belirlenir.

Yardım

Aradığınızı bulamadınız mı?

Dilediğiniz soruları doktorlarımıza sorabilirsiniz.

Yukarı

Tercihleriniz önemlidir. Harita, video ve site analitiği izniniz olmadan yüklenmez.

Bize ulaşın

Doktorumuza soru sorun

Acil durumlar için değildir. Ani görme kaybı, göz yaralanması, kimyasal temas veya şiddetli ağrıda en yakın acil servise başvurun ya da 112'yi arayın. Bu form çevrim içi muayene veya teşhis kanalı değildir.

Size dönebilmemiz için telefon veya e-postadan en az birini yazın.

Kimlik numarası, tetkik sonucu, reçete veya fotoğraf paylaşmayın. Gerekli bilgiler muayene sırasında değerlendirilir.

İlettiğiniz bilgiler sorunuzun yanıtlanması amacıyla işlenir. Ayrıntılar: KVKK Aydınlatma Metni.

Sorularınız 24 saat içinde yanıtlanır.