Acil değerlendirme gerektirebilecek bulgular
- Gözün iç köşesinde ağrılı, kırmızı ve sıcak bir şişlik, sarı-yeşil akıntı veya ateş varsa gözyaşı kesesi iltihabı düşünülebilir. Aynı gün bir göz hekimine veya en yakın acil servise başvurun.
- Sulanmaya ışığa bakamama, gözün veya korneanın bulanık ya da normalden büyük görünmesi eşlik ediyorsa doğuştan glokom gibi seyrek fakat ciddi nedenler araştırılmalıdır. Vakit kaybetmeden göz hekimine başvurun.
- Gözün iç köşesinde mavimsi bir şişlik veya buna eşlik eden solunum sorunu varsa erken değerlendirme gerekir.
Acil bulgularda randevu veya mesaj yanıtı beklemeyin. Ciddi durumlarda 112’yi arayın. Sulanma ve akıntısı olan bebek, özellikle yenidoğan dönemindeyse, göz hastalıkları açısından değerlendirilmelidir.[1][2][3]
Gözyaşı kanalı tıkanıklığı nedir?
Gözyaşı göz yüzeyini nemlendirir ve gözün iç köşesindeki küçük açıklıklardan kanalcıklara geçerek buruna akar. Doğuştan nazolakrimal kanal tıkanıklığında bu yolun buruna açıldığı uçtaki ince zar doğumdan sonra açılmamış olabilir. Gözyaşı bu nedenle gözde birikir ve yanaktan taşabilir.
Belirtiler çoğunlukla yaşamın ilk haftalarında veya ayında başlar. AAPOS, bebeklerin yüzde 5’inden fazlasında bir ya da iki gözde belirti görülebildiğini ve belirti gösterenlerin yaklaşık yüzde 90’ında kanalın ilk yıl içinde kendiliğinden açıldığını bildirir.[1] Prematürite, Down sendromu ve bazı yüz veya kafatası gelişim farklılıkları değerlendirme ihtiyacını artırabilir.[4]
Belirtiler ve benzer durumlardan farkı
- Bebek ağlamadığı halde bir veya iki gözde sürekli sulanma
- Kirpiklerde veya göz kapaklarında kuruyan çapak ve yapışma
- Gözün iç köşesinde mukus birikmesi
- Göz beyazının belirgin kızarıklık olmadan normal görünmesi
Bu bulgular gözyaşı kanalı tıkanıklığı ile uyumlu olabilir, ancak tek başına tanı koydurmaz. Belirgin kızarıklık, yoğun akıntı, şişlik veya bebeğin genel durumunda bozulma konjonktivit ya da gözyaşı kesesi iltihabı gibi başka bir durumu düşündürebilir. Yenidoğanda kırmızı veya yapışkan göz acil değerlendirme gerektirebilir.[5][6][7][8]
Sulanmaya ışık hassasiyeti, korneada bulanıklık veya gözün büyük görünmesi eşlik ediyorsa bunu basit kanal tıkanıklığı olarak kabul etmeyin. Bu bulgular doğuştan glokom açısından derhal değerlendirilmelidir. Genel bilgi için glokom rehberine bakabilirsiniz.[2][3]
Kendiliğinden düzelme ve izlem
Gözyaşı kanalı tıkanıklığında ilk yaklaşım, bebeğin belirtilerine ve muayene bulgularına göre izlem ve bakımdır. 6 ile 10 ay arasındaki 107 bebeğin ve 133 gözün yer aldığı PEDIG gözlem verisinde, altı aylık ameliyatsız yönetim sonunda gözlerin yüzde 66’sında tıkanıklık düzelmişti. Sonuç, bu izlem sonunda ameliyat yapılmadan düzelme olarak tanımlandı.[9]
Bu çalışmada kontrol grubu bulunmadığı için masajın katkısı, zaman içinde gerçekleşen kendiliğinden açılmadan ayrılamaz. Bu nedenle masajın kanalı kesin olarak açtığı söylenemez. Masaj, hekimin uygun gördüğü bebeklerde gözyaşı ve mukusun boşalmasına yardımcı olmak amacıyla önerilebilir.[1][9][4]
Gözyaşı kanalı masajı nasıl yapılır?
Crigler masajı olarak anılan uygulamanın amacı, gözyaşı kesesi bölgesindeki birikimin boşalmasına yardımcı olmaktır. Uygulama sırasında:
- Ellerinizi yıkayın ve tırnaklarınızı kısa tutun.
- Parmağınızı gözün burun köküne yakın iç köşesindeki bölgeye yerleştirin.
- Hekimin gösterdiği yönde, buruna doğru ve aşağı yönlü nazik bir baskı uygulayın.
MedlinePlus örnek olarak günde 2-3 kez nazik masajdan söz eder. PEDIG çalışmasında ise akıntı varken günde iki kez, 2-3 saniyelik nazik içe baskı uygulanmıştır. Bunlar her bebek için sabit reçete değildir. Masajın yönü, basıncı ve sıklığı bebeği muayene eden hekimin göstereceği tekniğe göre belirlenmelidir.[10][9]
Masaj sırasında veya sonrasında iç köşede ağrılı, kırmızı, sıcak şişlik, sarı-yeşil akıntı veya ateş çıkarsa gözyaşı kesesi iltihabı olabilir. Masajı sürdürmeden acil kutusundaki başvuru yolunu izleyin.[1]
Evde temizlik ve bakım
Çapakları temizlemek için temiz bir pamuk veya gazlı bezi kaynatılıp soğutulmuş suyla ıslatın. Her göz için ayrı bir parça kullanın ve her silmede temiz pamuk tercih edin. Göz kapağını zorlamayın, gözü ovalamayın ve hekim önermeden göz damlası veya başka bir ürün uygulamayın.[6][11][10]

Belirgin akıntı veya kabuklanma varsa antibiyotikli damla ya da merhem gerekip gerekmediğine hekim karar verir. Bu ürünler gözyaşı kanalını açmaz.[1]
Gözlem ve sondalama kararı
Belirtiler 12. aya kadar düzelmezse veya baştan itibaren ağırsa sondalama gündeme gelebilir. Sondalama, gözyaşı kanalındaki tıkanıklığın ince bir sonda ile açılmasını amaçlayan girişimsel bir işlemdir. Karar yalnız yaşa göre verilmez; belirtilerin ağırlığı, tek veya iki taraflı oluşu, muayene bulguları ve bebeğin genel durumu birlikte değerlendirilir.[1]
| Seçenek | Ne yapar? | Ne zaman düşünülebilir? | Sınırlılık |
|---|---|---|---|
| Gözlem ve bakım | Kendiliğinden açılma beklenirken temizlik ve uygun bakım sürdürülür. | Belirtiler hafifse ve acil bulgu yoksa. | Ne zaman açılacağı önceden kesin söylenemez. |
| Masaj | Mukus ve gözyaşının boşalmasına yardımcı olmayı amaçlar. | Hekim uygun tekniği gösterdiğinde. | Katkısı kesin kanıtlanmış değildir; teknik hekimce gösterilir. |
| Muayenehanede sondalama | Tıkanıklığın sonda ile açılması hedeflenir. | Bazı küçük bebeklerde hekim uygun görürse. | Her bebeğe veya her merkeze aynı şekilde uygulanmaz. |
| Hastanede sondalama | Kanalın açılması için girişim ameliyathane koşullarında yapılır. | Daha büyük çocuklarda veya klinik koşullar gerektirdiğinde. | Anestezi ve işlem koşulları kişiye göre planlanır. |
| Ek işlemler | Tekrarlayan veya sondalamayla düzelmeyen durumlarda başka yöntemler değerlendirilir. | İlk yaklaşım yeterli olmadığında. | Yöntem seçimi muayene ve kanalın durumuna bağlıdır. |
Tek taraflı tıkanıklığı olan 6 ile 10 ay arasındaki bebeklerde yapılan PEDIG randomize çalışmasında, 18. ayda hemen sondalama grubunda başarı yüzde 92, gözlem ve gerektiğinde ertelenmiş sondalama grubunda yüzde 82 bulundu; fark istatistiksel olarak anlamlı değildi. Gözlem grubunun yüzde 27’si sonunda sondalama geçirdi. Başarı, 18. ayda sulanma, gözyaşı göllenmesi ve mukus akıntısının bulunmamasıyla tanımlandı.[12]
İki taraflı tıkanıklıkta 18. ayda iki gözde başarı hemen sondalama grubunda yüzde 66, gözlem ve ertelenmiş sondalama grubunda yüzde 76 bulundu. Çalışma küçük bir grupta yapıldı. Bu sonuçlar gözlem ve sondalamanın her ikisinin de makul seçenek olabileceğini, kararın bebeğin bulgularına göre verilmesi gerektiğini gösterir.[13]
Bazı küçük bebeklerde sondalama muayenehane koşullarında, daha büyük çocuklarda ise çoğunlukla ameliyathanede genel anestezi altında planlanabilir. İlk sondalama yeterli olmazsa tekrar sondalama veya nadiren gözyaşı kesesi ile burun arasında yeni yol oluşturan bir işlem değerlendirilebilir. Yaş ilerledikçe başarı azalabilir, ancak bütün bebekler için tek bir yaş sınırı uygulanamaz.[1][14][4]
Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.
Göz tembelliği ve izlem neden önemlidir?
Gözyaşı kanalı tıkanıklığı, göz tembelliği ve iki göz arasındaki numara farkı olan anizometropi için risk faktörü olarak bildirilir. Bir derlemede bu çocukların yüzde 10-12’sinde anizometropik ambliyopi bildirildiği belirtilmiştir; bu oran sınırlı kanıta dayanır ve her bebeğe genellenemez. Bu nedenle görme gelişimi çocuk göz hekimi izlemiyle değerlendirilmelidir.[14][4] Göz tembelliği hakkında ayrıntılı bilgi için ambliyopi rehberine bakabilirsiniz.
Muayenede sorulabilecek sorular
- Belirtiler gözyaşı kanalı tıkanıklığı ile uyumlu mu, başka bir neden araştırılmalı mı?
- Masajın yönünü, basıncını ve sıklığını bebeğim için nasıl uygulamalıyım?
- Hangi bulguda aynı gün başvurmalıyım?
- Gözlem ve sondalama seçeneklerinin bebeğim açısından yararları ve sınırlılıkları nelerdir?
- Görme gelişimi veya kırma kusuru açısından takip gerekir mi?
Bebek ve çocuklarda genel göz sağlığı için çocuk göz sağlığı ana rehberine, çocuklarda sulanma ve göz yüzeyi sorunları için çocuklarda göz kuruluğu rehberine bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Gözyaşı kanalı tıkanıklığı bulaşıcı mıdır?
Doğuştan gözyaşı kanalı tıkanıklığı tek başına bulaşıcı bir enfeksiyon değildir. Ancak belirgin kızarıklık, yoğun akıntı veya ateş varsa konjonktivit ya da başka bir enfeksiyon değerlendirilmelidir. Bu durumlar için bebek ve çocuklarda kırmızı göz rehberine bakabilirsiniz.
Masajın şiddeti ve sıklığı nasıl olmalıdır?
Kaynaklarda masajın yönü ve basıncı farklı tarif edilebilir. AAPOS aşağı yönlü sıkı baskıdan, PEDIG çalışması ise nazik ve kısa süreli içe baskıdan söz eder. Bu nedenle basınç ve sıklık, bebeği muayene eden hekimin göstereceği tekniğe göre uygulanmalıdır.[1][9]
Her akıntıda antibiyotikli damla gerekir mi?
Hayır. Antibiyotik damla veya merhem kanalı açmaz. Belirgin akıntı ve kabuklanma gibi durumlarda gerekip gerekmediğine hekim karar verir.[1][5]
Bu sorun yetişkinlerdeki gözyaşı yolu tıkanıklığıyla aynı mıdır?
Bebeklerdeki doğuştan tıkanıklık ile yetişkinlerde görülen gözyaşı yolu sorunları aynı değerlendirme gerektirmez. Yetişkinlerdeki nedenler için gözyaşı yolları hastalıkları rehberini inceleyebilirsiniz.
Sondalama her bebekte aynı zamanda mı yapılır?
Hayır. Sondalama kararı belirtilerin ağırlığına, tek veya iki taraflı tıkanıklığa, muayene bulgularına ve bebeğin yaşına göre verilir. Gözlem ve sondalama, uygun durumlarda birlikte değerlendirilebilen seçeneklerdir.[1][12][13]
Bebeğinizin gözündeki sulanma ve akıntı için muayene ve iletişim bilgilerine iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.
Kaynaklar
- American Association for Pediatric Ophthalmology and Strabismus. Nasolacrimal Duct Obstruction. Erişim 26.10.2026. https://aapos.org/glossary/nasolacrimal-duct-obstruction
- American Academy of Pediatrics, AAPOS, AACO, AAO. Visual System Assessment in Infants, Children, and Young Adults by Pediatricians (politika bildirisi). Pediatrics. 2016;137(1). https://www.aao.org/clinical-statement/visual-system-assessment-in-infants-children-young
- American Academy of Ophthalmology. Childhood Glaucoma. Erişim 26.10.2026. https://www.aao.org/eye-health/diseases/childhood-glaucoma
- EyeWiki (American Academy of Ophthalmology). Nasolacrimal Duct Obstruction, Congenital. Erişim 26.10.2026. https://eyewiki.org/Nasolacrimal_Duct_Obstruction,_Congenital
- CDC. Treatment of Pink Eye (Conjunctivitis). Erişim 26.10.2026. https://www.cdc.gov/conjunctivitis/treatment/index.html
- NHS. Conjunctivitis. Gözden geçirme 23.04.2024. https://www.nhs.uk/conditions/conjunctivitis/
- Olusanya B, Baiyeroju A. Emergency management: ophthalmia neonatorum. Community Eye Health Journal. 2018;31(103):61. PMCID PMC6253317. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6253317/
- NHS Greater Glasgow & Clyde. Eye infections in the neonate: ophthalmia neonatorum and the management of systemic gonococcal and chlamydial infections. Gözden geçirme 01.01.2023. https://www.clinicalguidelines.scot.nhs.uk/nhsggc-guidelines/nhsggc-guidelines/neonatology/eye-infections-in-the-neonate-ophthalmia-neonatorum-and-the-management-of-systemic-gonococcal-and-chlamydial-infections
- Petersen DB, Chandler DL, Repka MX; Pediatric Eye Disease Investigator Group. Resolution of Congenital Nasolacrimal Duct Obstruction with Nonsurgical Management. Arch Ophthalmol. 2012;130(6):730-734. PMID 22801833. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3409462
- MedlinePlus, National Library of Medicine. Blocked tear duct. Gözden geçirme 16.07.2024. https://medlineplus.gov/ency/article/001016.htm
- Royal Children's Hospital Melbourne. Conjunctivitis (Kids Health Info). Gözden geçirme 2018; sayfa 2025'te güncellenmiş. https://www.rch.org.au/kidsinfo/fact_sheets/Conjunctivitis/
- Lee KA ve ark.; Pediatric Eye Disease Investigator Group. A Randomized Trial Comparing the Cost-Effectiveness of 2 Approaches for Treating Unilateral Nasolacrimal Duct Obstruction. Arch Ophthalmol. 2012;130(12):1525-1533. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/3537230
- Lee KA ve ark.; Pediatric Eye Disease Investigator Group. A comparison of treatment approaches for bilateral congenital nasolacrimal duct obstruction. Am J Ophthalmol. 2013;156(5). PMID 23954210. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23954210/
- Vagge A ve ark. Congenital Nasolacrimal Duct Obstruction (CNLDO): A Review. Diseases. 2018;6(4):96. doi 10.3390/diseases6040096. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6313586
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Size uygun tanı ve tedavi, muayene sonrası hekiminiz tarafından belirlenir.
