İçeriğe geç
Cumhuriyet Mah. Annem Sk. No:4, Adapazarı / Sakarya bilgi@marmaragoz.com
Hastalık

Şaşılık (Göz Kayması) Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

Şaşılık, gözlerin aynı noktaya birlikte yönelmemesi ve bir gözün içe, dışa, yukarı ya da aşağı kaymasıdır. Çocuklarda göz tembelliğiyle ilişkili olabilir. Yetişkinlikte yeni başlayan kayma veya çift görme gecikmeden değerlendirilmelidir. Tedavi, yaşa, nedene, görme durumuna ve kaymanın özelliklerine göre belirlenir.

Yazan: Marmara Göz Tıp MerkeziSite editörü: Seyfi Dertli (seyfi@marmaragoz.com)Son güncelleme:

Şaşılık (Göz Kayması) — Sakarya Marmara Göz Tıp Merkezi
Etkilenen yapı
Gözlerin hizalanması ve birlikte görme
Belirtiler
Göz kayması, çift görme veya baş eğme
Tanı
Göz hastalıkları muayenesi ve hizalanma testleri
Tedavi
Yaşa, nedene ve kaymanın özelliklerine göre belirlenir

Acil değerlendirme gerektirebilecek durumlar: Yetişkinde aniden başlayan çift görme veya göz kayması varsa aynı gün göz aciline ya da en yakın acil servise başvurun. Şiddetli baş ağrısı, göz bebeğinde belirgin büyüme, yüzde kayma, konuşma bozukluğu, kol veya bacakta güçsüzlük, baş dönmesi ya da kafa travması eşlik ediyorsa randevu veya mesaj yanıtı beklemeden 112’yi arayın veya acil servise başvurun.[4][9][10]

Şaşılık nedir?

Şaşılık, gözlerin hizasının bozulmasıdır. Kayma sürekli olabilir veya aralıklı ortaya çıkabilir. Bir göz içe kayıyorsa ezotropya, dışa kayıyorsa ekzotropya; gözlerden biri diğerine göre yukarıda ya da aşağıdaysa dikey şaşılık olarak adlandırılır. Şaşılık yalnızca göz kaslarıyla açıklanmaz; sinirler, kaslar ve beynin birlikte çalışmasındaki sorunlarla ilişkili olabilir.[1][2]

Gizli, yalancı ve dikey şaşılık

Gizli şaşılıkta, yani heteroforyada, gözler normal koşullarda hizalı görünebilir; birleşme mekanizması bozulduğunda örtülü sapma ortaya çıkar. Belirgin kayma ile gizli kaymayı ayırmak için örtme-açma gibi testler kullanılır.[17]

Yalancı şaşılıkta gerçek bir hizasızlık yoktur. Özellikle bebeklerde burun kökü ve göz çevresindeki cilt kıvrımları gözleri içe kaymış gibi gösterebilir. Bu durum muayene olmadan gerçek şaşılıktan güvenilir biçimde ayrılamaz; yalancı şaşılığı olan çocukta sonradan gerçek şaşılık da gelişebileceği için düzenli göz kontrolü önemlidir.[16]

Hipertropya, bir gözün diğerine göre yukarıda görünmesiyle seyreden dikey hizasızlıktır.[18]

Belirtiler ve fark edilme biçimleri

Gözlerin farklı yönlere bakması en belirgin bulgudur. Şaşılık bazen belirti vermeyebilir; özellikle çocuklar görme farkını veya bir gözden gelen görüntünün beyin tarafından baskılanmasını fark etmeyebilir. Değerlendirme gerektirebilecek bulgular şunlardır:

  • Bir gözün içe, dışa, yukarı veya aşağı kayması
  • Çift ya da bulanık görme
  • Başını sürekli bir yana çevirme veya eğme
  • Bir gözü kapatma ya da parlak ışıkta göz kısma
  • Okuma güçlüğü veya derinlik algısında zorlanma
  • Gözleri takipte, nesnelere yönelmede veya mesafe değerlendirmesinde zorlanma

Ne zaman başvurulmalı?

Yaşa ve başlangıca göre başvuru yaklaşımı
Durum Ne kadar hızlı? Nereye başvurmalı?
Yaklaşık 3-4 aydan sonra devam eden veya aralıklı görülen bebeklik kayması Geciktirmeden Çocuk göz hastalıkları değerlendirmesi
Çocukta sonradan başlayan veya belirginleşen kayma Bekletmeden Göz hastalıkları muayenesi
Her yaşta sürekli göz kayması veya görme kaygısı Geciktirmeden Göz hastalıkları muayenesi
Yetişkinde yeni başlayan kayma veya çift görme Aynı gün Göz acili veya en yakın acil servis
Çift görmeye nörolojik bulgular, şiddetli baş ağrısı veya kafa travmasının eşlik etmesi Hemen 112 veya acil servis

İlk aylarda kısa süreli ve gelip giden kaymalar görülebilse de yaklaşık 3-4 aydan sonra ortaya çıkan kaymalar değerlendirilmelidir. Her yaşta sürekli kayma, görme kaygısı veya sonradan başlayan çift görme için daha ileri bir yaş eşiği beklenmemelidir.[1][7]

Çocukta göz kayması nadiren retinoblastom gibi ciddi bir durumun belirtisi olabilir; kayması olan her çocuğun göz hastalıkları değerlendirmesinden geçmesi gerekir.[7]

Nedenleri ve ilişkili durumlar

Şaşılık tek bir nedene bağlı olmayabilir. Çoğu çocukta başka bir sağlık sorunu bulunmadan da görülebilir. Kırma kusurları, özellikle normalden fazla hipermetropi, bazı çocuklarda içe kaymayla ilişkili olabilir ve bu tip kayma gözlükle düzelebilir. Serebral palsi, Down sendromu, hidrosefali ve beyin tümörleri gibi durumlar da şaşılıkla ilişkili olabilir.[2][6]

Göz tembelliği ile şaşılık arasında iki yönlü ilişki olabilir. Beyin kayan gözden gelen görüntüyü baskılayabilir; az gören bir göz de zamanla kayabilir. Bu nedenle şaşılık değerlendirmesinde görme gelişimi ayrıca ele alınır.[2][5]

Yetişkinlikte yeni başlayan şaşılık; göz hareket sinirleriyle ilgili sorunlar, tiroid göz hastalığı, diyabet, miyastenia gravis, inme, baş travması, bazı göz ameliyatları veya başka nörolojik nedenlerle ilişkili olabilir. Bazen neden bulunamayabilir, ancak yeni başlayan kayma ve çift görme yine de değerlendirilmelidir.[4][11]

Tanı nasıl değerlendirilir?

Tanı, göz hastalıkları muayenesiyle konur. Görme keskinliği her gözün ne kadar gördüğünü değerlendirmeye yardımcı olur. Kırma kusuru ölçümü, gözlük ihtiyacını ve özellikle çocuklarda hipermetropiye bağlı kaymayı incelemek için kullanılabilir. Muayenede gerektiğinde göz damlası kullanılabilir.[7][8]

Örtme-açma testleri belirgin kaymayı gizli kaymadan ayırmaya ve hizalanmayı değerlendirmeye yardımcı olur. Göz hareketlerinin incelenmesi de kas ve sinir işlevleri hakkında bilgi sağlar. Tek bir test bütün şaşılık türlerini açıklamaz.[16][17]

Yetişkinde yeni başlayan kaymanın nedenine göre ek değerlendirmeler gerekebilir. Bu nedenle internet üzerinden kaymanın türünü veya nedenini kesinleştirmek güvenli değildir.[4]

Tedavi seçenekleri ve amaçları

Tedavinin amacı herkeste aynı değildir. Gözlerin hizalanması, iki gözün birlikte kullanılması, çift görmenin azaltılması ve çocuklarda göz tembelliğinin ele alınması birbirinden farklı hedeflerdir. Tedavi seçimi muayene bulgularına, yaşa, kaymanın tipine ve eşlik eden görme sorunlarına göre yapılır.[1][2]

Şaşılık tedavilerinin temel amaçları
Seçenek Temel amacı Önemli sınır
Gözlük Kırma kusurunu düzeltmek ve bazı kayma türlerinde hizalanmaya yardımcı olmak Her şaşılık türünü düzeltmez; gereksinim muayeneyle belirlenir[1][6]
Kapama veya atropin Çocuklarda göz tembelliğiyle ilişkili görme gelişimini desteklemek Kapama gözleri doğrudan hizalayan bir işlem değildir; tedavi ve takip planı kişiseldir[5][8][13]
Prizma Seçilmiş durumlarda çift görmeyi azaltmaya yardımcı olmak Gözlerin hizasını kalıcı olarak düzeltmez ve her kişide uygun olmayabilir[1][4]
Egzersiz Özellikle belirli göz koordinasyonu sorunlarında yardımcı olmak Genel bir şaşılık çözümü değildir; kanıt özellikle konverjans yetersizliği gibi belirli durumlarla sınırlıdır[3][11]
Şaşılık ameliyatı Göz kaslarının konumunu veya etkisini değiştirerek hizalanmayı amaçlamak Görme gelişimi sorununu veya göz tembelliğini tek başına tedavi etmez; tekrar gerekebilir[8][11]
Botulinum toksin Seçilmiş durumlarda belirli bir kasın etkisini geçici olarak azaltmak Her şaşılık için uygun değildir. Şaşılıkta botulinum toksin uygulaması merkezimizde yapılmamaktadır; bu bilgi yöntemi tanımanız için verilmiştir.[1][4][7][11]

Aralıklı ekzotropyada seçenekler

Aralıklı dışa kaymada gözlem, kısmi süreli kapama, kırma kusuruna uygun gözlük, seçilmiş durumlarda prizma ve cerrahi değerlendirilebilir. Yaş tek başına karar verdirmez; kaymanın sıklığı, gözlerin birlikte görmesi ve belirtiler önemlidir. Üç yıl izlenen, 3-10 yaş aralığındaki seçilmiş bir çocuk grubunda kötüleşme ölçütü seyrek görülmüştür; bu sonuç bütün ekzotropya olgularına genellenemez.[3][15]

Göz tembelliğiyle ilişkisi

Çocuklukta beyin, iki gözden gelen görüntüleri birleştirmek yerine kayan gözden gelen görüntüyü baskılayabilir. Bu durum ambliyopi olarak adlandırılan göz tembelliğine yol açabilir. Gözlük, kapama, bazı durumlarda atropin ve altta yatan sorunun tedavisi değerlendirilir. Göz tembelliği ayrıntıları için göz tembelliği rehberine bakılabilir.[5][8][13]

Takip ve görme taraması

Takipte gözlük gereksinimi, kaymanın hizası, her iki gözün birlikte kullanımı ve çocuklarda görme gelişimi yeniden değerlendirilir. Göz tembelliği tedavisinden sonra nüks görülebileceği için takip önemlidir. Kapama veya damla planı kişiye göre düzenlenir; aşırı kapama güçlü gözün görmesini etkileyebileceğinden izlem gerekir.[13][14]

Uzmanlık kaynakları çocuklukta görme taramasının erken başlayıp düzenli sürmesini önerir; ABD kaynaklarında 3-5 yaş arasında en az bir tarama önerisi yer alır. Bu bilgi Türkiye’deki tarama programının yerine geçmez. Çocuğun yaşı, belirtileri ve riskleri için uygun değerlendirme sağlık profesyoneli tarafından belirlenmelidir.[12][14]

Şaşılık ameliyatı hakkında

Ameliyat, gözlük veya diğer uygun seçeneklerle yeterli hizalanma sağlanamadığında ya da kayma, çift görme veya iki gözün birlikte kullanımı açısından sorun oluşturduğunda değerlendirilebilir. Ameliyatın zamanı ve kapsamı; şaşılığın türü, kişinin yaşı, kayma ölçümleri ve görme durumuna göre değişir. Bebeklikte başlayan içe kaymada cerrahi çoğu zaman 2 yaşından önce değerlendirilir; erken cerrahinin görme gelişimine katkısı olabilir, ancak zamanlama cerrahla konuşulmalıdır.[11][19]

Ambliyopi, pitoz veya katarakt gibi eşlik eden sorunlar çoğu durumda kas cerrahisinden önce ele alınır. Şaşılık ameliyatı gözleri hizalamayı amaçlar; göz tembelliğini veya görme gelişimi sorununu tek başına düzeltmez. Erişkinlerde bazı durumlarda birden fazla ameliyat gerekebilir.[2][8][11]

Ameliyat sonrası görülebilecek durumlar, takip gereksinimi ve günlük yaşama dönüş kişiye ve uygulanan işleme göre değişir. Bu nedenle sabit bir iyileşme süresi veya herkes için geçerli bir sonuç sözü verilemez.

Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.

İlk muayeneye nasıl hazırlanılır?

Aile veya yetişkin için hazırlık

  • Kaymanın ne zaman başladığını ve sürekli mi aralıklı mı olduğunu not edin.
  • Kaymanın hangi yönde olduğunu ve yorgunluk, hastalık veya uzağa bakma ile değişip değişmediğini gözlemleyin.
  • Çift görme varsa ne zaman ortaya çıktığını ve bir göz kapatılınca değişip değişmediğini hekime anlatın. Bu gözlem tanı koydurmaz.
  • Önceki gözlükleri, muayene sonuçlarını ve kullanılan tedavileri yanınızda bulundurun.
  • Çocukta baş eğme, bir gözü kapatma, sık düşme veya nesneleri takipte zorlanma gibi bulguları paylaşın.
  • Muayenede kaymanın amacı, görme gelişimine etkisi, seçeneklerin hedefi ve takip gereksinimi hakkında soru sorun.

Şaşılıkla ilgili çocukluk bilgileri için bebek ve çocuklarda şaşılık sayfasına, erişkinlikte yeni başlayan kayma ve çift görme için erişkin şaşılık rehberine geçebilirsiniz. Çocuk göz sağlığı için bebek ve çocuk göz hastalıkları sayfası, kırma kusurları için çocuklarda kırma kusurları sayfası incelenebilir.

Sık sorulan sorular

Şaşılık kendiliğinden düzelir mi?

Yalancı şaşılık büyümeyle daha az belirginleşebilir; ancak gerçek ve sürekli kayma güvenle beklenmemelidir. Yaklaşık 3-4 aydan sonra devam eden bebeklik kayması, çocukta sonradan başlayan kayma, sürekli kayma veya yeni başlayan erişkin kayması değerlendirilmelidir.[1][7][16]

Şaşılık yalnızca estetik bir sorun mudur?

Hayır. Çocuklarda göz tembelliği ve iki gözün birlikte kullanımında sorunlara, yetişkinlerde ise çift görmeye yol açabilir. Bununla birlikte her kişinin görme ve günlük yaşam etkisi farklıdır.[2][4]

Kapama tedavisi gözleri hizalar mı?

Kapama esas olarak çocuklarda göz tembelliğiyle ilişkili görme gelişimini desteklemeyi amaçlar; gözleri doğrudan hizalayan tedavi değildir. Şaşılığın hizalanması için gözlük, prizma veya cerrahi gibi seçenekler kaymanın türüne göre ayrıca değerlendirilir.[5][8]

Yetişkinde yeni başlayan çift görme beklenebilir mi?

Beklenmemelidir. Ani başlayan çift görme aynı gün değerlendirme gerektirebilir. Baş ağrısı, göz bebeğinde büyüme, nörolojik belirtiler veya baş travması varsa 112 ya da acil servis yoluna başvurulmalıdır.[4][9][10]

Bir göz kapatıldığında da çift görme sürüyorsa ne anlama gelir?

Çift görme bir göz kapatıldığında da sürüyorsa sorun yalnızca iki gözün hizalanmasıyla açıklanmayabilir. Bu gözlem tanı koydurmaz; değerlendirme için göz hastalıkları muayenesi gerekir.[9]

Şaşılık ameliyatı göz tembelliğini de düzeltir mi?

Ameliyatın temel amacı gözlerin hizalanmasına yardımcı olmaktır. Göz tembelliği için gözlük, kapama, atropin veya altta yatan başka bir sorunun tedavisi gerekebilir. Bu seçeneklerin gerekip gerekmediği muayene ve takip bulgularına göre belirlenir.[5][8][13]

Şaşılığın nedeni ve tedavi hedefi, göz hastalıkları muayenesiyle belirlenir. Muayene için iletişim sayfasındaki güncel başvuru bilgileri kullanılabilir.

Kaynaklar

  1. American Association for Pediatric Ophthalmology and Strabismus. Esotropia. 2026. https://aapos.org/glossary/esotropia
  2. American Association for Pediatric Ophthalmology and Strabismus. Strabismus. 2026. https://aapos.org/glossary/strabismus
  3. American Association for Pediatric Ophthalmology and Strabismus. Exotropia. 2026. https://aapos.org/glossary/exotropia
  4. American Association for Pediatric Ophthalmology and Strabismus. Adult Strabismus. 2026. https://aapos.org/glossary/adult-strabismus
  5. American Association for Pediatric Ophthalmology and Strabismus. Amblyopia. 2026. https://aapos.org/glossary/amblyopia
  6. American Association for Pediatric Ophthalmology and Strabismus. Accommodative Esotropia. 2026. https://aapos.org/glossary/accommodative-esotropia
  7. NHS. Squint (strabismus). 2026. https://www.nhs.uk/conditions/squint/
  8. NHS. Lazy eye (amblyopia). 2026. https://www.nhs.uk/conditions/lazy-eye/
  9. NHS. Double vision. 2026. https://www.nhs.uk/conditions/double-vision/
  10. NHS. Stroke symptoms. 2026. https://www.nhs.uk/conditions/stroke/symptoms/
  11. American Academy of Ophthalmology. What Is Strabismus? 2026. https://www.aao.org/eye-health/diseases/what-is-strabismus
  12. American Academy of Ophthalmology. Preferred Practice Pattern: Pediatric Eye Evaluations. 2022 and later correction. https://www.aao.org/education/preferred-practice-pattern/pediatric-eye-evaluations-ppp-2022
  13. American Academy of Ophthalmology. Amblyopia (Lazy Eye). 2026. https://www.aao.org/eye-health/diseases/amblyopia-lazy-eye
  14. National Eye Institute. Amblyopia (Lazy Eye). 2026. https://www.nei.nih.gov/learn-about-eye-health/eye-conditions-and-diseases/amblyopia-lazy-eye
  15. Pediatric Eye Disease Investigator Group. Three-year observation of children 3 to 10 years of age with untreated intermittent exotropia. 2019. PMID 30690128
  16. American Association for Pediatric Ophthalmology and Strabismus. Pseudostrabismus. 2026. https://aapos.org/glossary/pseudostrabismus
  17. American Academy of Ophthalmology EyeWiki. Cover Tests. 2026. https://eyewiki.aao.org/Cover_Tests
  18. American Association for Pediatric Ophthalmology and Strabismus. Hypertropia. 2026. https://aapos.org/glossary/hypertropia
  19. American Association for Pediatric Ophthalmology and Strabismus. Infantile Esotropia. 2026. https://aapos.org/glossary/infantile-esotropia

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Size uygun tanı ve tedavi, muayene sonrası hekiminiz tarafından belirlenir.

Yardım

Aradığınızı bulamadınız mı?

Dilediğiniz soruları doktorlarımıza sorabilirsiniz.

Yukarı

Tercihleriniz önemlidir. Harita, video ve site analitiği izniniz olmadan yüklenmez.

Bize ulaşın

Doktorumuza soru sorun

Acil durumlar için değildir. Ani görme kaybı, göz yaralanması, kimyasal temas veya şiddetli ağrıda en yakın acil servise başvurun ya da 112'yi arayın. Bu form çevrim içi muayene veya teşhis kanalı değildir.

Size dönebilmemiz için telefon veya e-postadan en az birini yazın.

Kimlik numarası, tetkik sonucu, reçete veya fotoğraf paylaşmayın. Gerekli bilgiler muayene sırasında değerlendirilir.

İlettiğiniz bilgiler sorunuzun yanıtlanması amacıyla işlenir. Ayrıntılar: KVKK Aydınlatma Metni.

Sorularınız 24 saat içinde yanıtlanır.