Ani görme kaybı, görüşte perde veya gölge, yeni başlayan ışık çakmaları, aniden artan uçuşan cisimler, göz yaralanması, kimyasal temas veya şiddetli ağrı varsa test ya da randevu beklemeyin. Aynı gün göz aciline veya en yakın acil servise başvurun; ciddi bir durum varsa 112’yi arayın. Evde çizgilerde yeni bozulma fark ederseniz değerlendirmeyi ertelemeyin.
Göz testi ile göz muayenesi arasındaki fark
Göz muayenesi, öykü, görme değerlendirmesi, gözün ön ve arka bölümünün incelenmesi ve gerektiğinde ek testleri kapsayan daha geniş bir süreçtir. Muayenenin basamakları ve damlalı muayenenin pratik etkileri için göz muayenesi sayfasına bakabilirsiniz.[2]
Ek testlerin hiçbiri herkese zorunlu değildir. Göz hekimi testi şikayete, yaşa, risk etkenlerine, muayene bulgularına ve önceki sonuçlara göre ister. Bir testin normal çıkması her hastalığı dışlamaz; anormal çıkması da tek başına kesin tanı koydurmaz.
Hangi test neyi gösterir?
| Test | Neyi ölçer | Nasıl yapılır ve pratik bilgiler | Tek başına neyi göstermez |
|---|---|---|---|
| Görme keskinliği ve refraksiyon | Görme düzeyini ve gözlük veya kontakt lens numarasıyla ilişkili kırma kusurunu değerlendirir. | Her göz ayrı değerlendirilebilir; harf tablosu ve farklı cam seçenekleri kullanılabilir.[2] | Gözlük numarası, gözün bütün yapılarının ve hastalık riskinin normal olduğunu göstermez. |
| Göz içi basıncı, tonometri | Göz içindeki basıncı ölçer. | Hava üflemeli veya göze hafifçe temas eden yöntemler kullanılabilir; bazı yöntemlerde uyuşturucu damla gerekebilir.[2] | Yüksek göz içi basıncı olan herkes glokom geliştirmez; normal basınçta da glokom görülebilir. Bu nedenle ölçüm tek başına tanı koydurmaz.[3] |
| OCT | Retina katmanlarını ve optik sinir lifi tabakasını yapısal olarak görüntüler; kalınlık değişikliklerinin izlenmesine yardımcı olur. | Göze dokunmadan yapılır. Tarama yaklaşık 5-10 dakika sürebilir. Damlaya ihtiyaç duyulabilir veya duyulmayabilir. Yoğun katarakt, kornea bulanıklığı veya yoğun vitreus kanaması görüntüyü sınırlayabilir. Damla kullanılırsa gözler birkaç saat ışığa duyarlı kalabilir.[4] | Görme işlevini tek başına göstermez, glokom tanısı koydurmaz ve her göz hastalığını dışlamaz.[5] |
| Görme alanı | Merkez dışındaki görüşün ne kadarının algılandığını, yani görme işlevinin bir bölümünü değerlendirir.[6] | Otomatik yöntemde kişi merkezdeki sabit noktaya bakar; çevrede ışıklar görüldüğünde düğmeye basar. İzlemde aynı cihaz ve stratejiyle tekrarlanması karşılaştırmayı kolaylaştırabilir.[5][7] | OCT’nin yerine geçmez. Tek başına belirli bir hastalık tanısı koydurmaz. |
| Kornea topografisi veya tomografisi | Kornea şeklinin ve eğriliğinin haritasını çıkarır. Arka yüzey ve kalınlık bilgisi kullanılan sisteme göre değişebilir. | Kornea yüzeyinden alınan ölçümlerle şekil ve eğrilik haritaları oluşturulur. Gözyaşı filmi, hizalama, anestezik damla, kirpik, kornea yarası ve önceki ablasyon ölçümü etkileyebilir.[8] | Tek başına keratokonus tanısı veya ameliyat kararı verdirmez; hiçbir tek indeksin duyarlılığı ve özgüllüğü yüzde 100 değildir. Birden fazla bulgunun birlikte değerlendirilmesi gerekir.[8] |
| Biyometri | Katarakt cerrahisi öncesinde gözün eksen uzunluğu ve kornea gücü gibi ölçümlerle göz içi mercek gücünün hesaplanmasına yardımcı olur. | Optik yöntem temassız olabilir. Yoğun kataraktta optik ölçüm zorlaşırsa ultrason yöntemi değerlendirilebilir.[9] | Genel bir hastalık taraması değildir; belirli bir mercek seçimini veya görme sonucunu tek başına garanti etmez. |
| Schirmer testi | Gözyaşı üretimi hakkında bilgi verir. | Alt göz kapağına filtre kağıdı şeridi yerleştirilir ve standart uygulamada yaklaşık 5 dakika sonra ıslanan bölüm değerlendirilir. Kullanılan yönteme göre uyuşturucu damla uygulanabilir.[10] | Tek başına kuru göz tanısı koydurmaz. Eşikler yönteme ve kaynağa göre değişebilir; sonuç diğer bulgularla birlikte yorumlanır. |
| Amsler ızgarası | Merkezi görmede çizgilerin dalgalı, kırık veya eksik algılanması gibi değişiklikleri fark etmeye yardımcı olur. | Kolay uygulanabilen bir izlem aracıdır. Neovasküler yaşa bağlı makula dejenerasyonu olan gözlerin sağlıklı gözlerle karşılaştırıldığı, 10 çalışma ve 1.890 gözü içeren bir sistematik derlemede duyarlılık yüzde 67 bildirilmiştir. Bu derlemede yaşa bağlı makula dejenerasyonu olan gözlerin yaklaşık üçte birinde Amsler ızgarası değişikliği yakalayamamıştır.[11] | Tanı koydurmaz. Normal sonuç hastalığı dışlamaz ve düzenli göz muayenesinin yerini almaz.[11] |
| Renk görme testi | Renkleri ayırt etme kapasitesindeki eksiklikleri değerlendirmeye yardımcı olur. | Renkli noktalar içinde sayı, harf veya dalgalı çizgilerin ayırt edilmesi gibi yöntemler kullanılabilir. Renk görme eksikliği çoğunlukla göz hekimi tarafından basit bir testle değerlendirilir.[12] | Tek başına görmenin veya göz sağlığının bütünüyle normal olduğunu göstermez. |
Testler hangi hastalık ve muayene sayfalarıyla ilişkilidir?
- Glokom: göz içi basıncı, OCT ve görme alanı.
- Diyabetik retinopati: damlalı göz dibi muayenesi ve gerektiğinde ek değerlendirmeler.
- Sarı nokta hastalığı: OCT ve Amsler ızgarasının sınırları.
- Keratokonus: kornea topografisi veya tomografisi.
- Katarakt: biyometrinin cerrahi öncesi rolü.
- Göz kuruluğu: Schirmer testinin rolü.
- Renk görme testi: renk ayırt etme değerlendirmesi.
OCT ve görme alanı birbirinin yerine geçmez
OCT gözün yapısal özelliklerini, özellikle retina ve optik sinirle ilişkili katmanları görüntüler. Görme alanı ise merkezin dışındaki görme işlevini değerlendirir. Bu nedenle iki test aynı bilgiyi vermez. Glokomda tanı yalnızca OCT ile konulamaz; izlemde görme alanı önemli bir test olmayı sürdürür ve OCT onun yerine geçmez. Sonuçlar birlikte ve klinik bulgularla yorumlanır.[4][5]
OCT; glokom, yaşa bağlı makula dejenerasyonu ve diyabetik göz hastalığında tanı ve tedavi değerlendirmesine yol gösterebilir. Hangi testin gerektiğine şikayetler, muayene bulguları ve riskler dikkate alınarak karar verilir.[4]
Evde ve çevrim içi göz testleri
Çevrim içi miyop, hipermetrop veya göz numarası testleri; belirli koşullarda mevcut gözlük reçetesinin güncellenmesine yardımcı olmak için kullanılabilir. American Academy of Ophthalmology bu yaklaşımı daha önce kapsamlı muayene olmuş, belirtisi bulunmayan, sağlıklı ve 18-39 yaş arasındaki hafif veya orta numaralı yetişkinlerle sınırlar. Her reçetenin bir optometrist veya göz hekimi tarafından onaylanması gerekir.[1]
Bu testler gizli seyreden göz hastalıklarını veya altta yatan diğer sağlık sorunlarını saptayamaz. Diyabet, ailede glokom öyküsü, belirti, yüksek veya düzensiz numara gibi durumlarda çevrim içi sonuçla yetinilmemelidir. Kontakt lens seçimi için de bu testler kullanılmamalıdır.[1]
Testten önce ve sırasında nelere dikkat edilir?
Varsa gözlüklerinizi, kontakt lens bilgilerinizi ve önceki göz değerlendirmelerinize ait sonuçları yanınızda bulundurun. Kullandığınız ilaçlar, ailedeki göz hastalıkları ve mevcut şikayetler de muayene değerlendirmesinde önem taşıyabilir.[2] Test öncesinde damla kullanılıp kullanılmayacağını ve sonrasında dönüş planınızı sorun.
OCT göze dokunmadan yapılır. Schirmer testinde alt göz kapağına filtre kağıdı şeridi yerleştirilir. Tonometride kullanılan yönteme göre hava üflenebilir, göze hafifçe temas edilebilir veya uyuşturucu damla kullanılabilir.[2][4][10] Göz bebeğini büyüten damla kullanılırsa bulanık görme ve ışığa duyarlılık olabilir; etkiler kişiye ve damlaya göre değişebilir. Bu nedenle damla sonrası araç kullanmanın güvenli olup olmadığını sağlık profesyoneline sorun.[13][14][15]
Test sonuçlarını kim yorumlar?
Ölçüm ve görüntüler; şikayetler, göz muayenesi bulguları ve gerekiyorsa önceki sonuçlarla birlikte göz hastalıkları uzmanı tarafından yorumlanır. Makine çıktısı tek başına tanı değildir. Normal bir test sonucu bütün hastalıkları dışlamaz; anormal bir sonuç da tek başına kesin hastalık anlamına gelmez.
Muayenede hekime sorulabilecek sorular
- Bu testi hangi soruyu yanıtlamak için istiyorsunuz?
- Sonuç neyi gösterebilir, neyi gösteremez?
- Testin tekrarlanması gerekecek mi; gerekiyorsa aynı cihaz ve yöntem mi kullanılacak?
- Test öncesinde damla gerekir mi?
- Damla uygulanırsa dönüşte araç kullanmam uygun olur mu?
Sık sorulan sorular
Göz testi için hangi uzmana başvurulur?
Göz testi ve kapsamlı göz muayenesi için göz hastalıkları uzmanına, yani oftalmoloji uzmanına başvurulur. Hangi testlerin gerekli olduğu şikayet, yaş, risk etkenleri ve muayene bulgularına göre belirlenir.[2]
Göz testi veya kapsamlı göz muayenesi hakkında başvuru bilgisi için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.
Kaynaklar
- American Academy of Ophthalmology. Using a Home Vision Test to Order Glasses Online. 2022. https://www.aao.org/eye-health/tips-prevention/self-home-vision-test-order-glasses-online
- American Academy of Ophthalmology. Eye Exams 101. Güncel sayfa. https://www.aao.org/eye-health/tips-prevention/eye-exams-101
- National Eye Institute. Glaucoma and eye pressure. Güncel sayfa. https://www.nei.nih.gov/eye-health-information/eye-conditions-and-diseases/glaucoma/glaucoma-and-eye-pressure
- American Academy of Ophthalmology. What Is Optical Coherence Tomography (OCT)? Güncel sayfa. https://www.aao.org/eye-health/treatments/what-is-optical-coherence-tomography
- European Glaucoma Society. Terminology and Guidelines for Glaucoma, 5th Edition. 2021. https://doi.org/10.1136/bjophthalmol-2021-egsguidelines
- American Academy of Ophthalmology. Visual field. Güncel sayfa. https://www.aao.org/eye-health/tips-prevention/visual-field-test
- AllAboutVision. Görme alanı testi, göz sorunlarının belirlenmesine nasıl yardımcı olur? Güncel sayfa. https://www.allaboutvision.com/tr/goz-bakimi/goz-testleri/gorme-alani-testi/
- Cavas-Martínez F, De la Cruz Sánchez E, Nieto Martínez J, Fernández Cañavate FJ, Fernández-Pacheco DG. Corneal topography in keratoconus: state of the art. 2016. https://doi.org/10.1186/s40662-016-0036-8
- AAO EyeWiki. Biometry for Intra-Ocular Lens (IOL) Power Calculation. Güncel sayfa. https://eyewiki.aao.org/Biometry_for_Intra-Ocular_Lens_(IOL)_Power_Calculation
- StatPearls. Schirmer Test. Güncel başvuru. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/books/NBK559159/
- Bjerager J ve ark. Diagnostic Accuracy of the Amsler Grid Test for Detecting Neovascular Age-Related Macular Degeneration: A Systematic Review and Meta-analysis. 2023. PMID: 36795396. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36795396/
- National Eye Institute. Color Blindness. 2025. https://www.nei.nih.gov/eye-health-information/eye-conditions-and-diseases/color-blindness
- National Eye Institute. Get a dilated eye exam. Güncel sayfa. https://www.nei.nih.gov/learn-about-eye-health/healthy-vision/get-dilated-eye-exam
- American Academy of Ophthalmology. What Are Dilating Eye Drops? Güncel sayfa. https://www.aao.org/eye-health/drugs/dilating-eyedrops
- Moorfields Eye Hospital NHS Foundation Trust. Glaucoma screening and stable service. Güncel sayfa. https://www.moorfields.nhs.uk/for-patients/information-hub/glaucoma-screening-and-stable-service
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Size uygun tanı ve tedavi, muayene sonrası hekiminiz tarafından belirlenir.
