Yeni başlayan, ani veya tek gözde renk değişikliği varsa beklemeden göz hekimine başvurun. Ani görme kaybı, göz yaralanması, kimyasal temas veya şiddetli ağrı eşlik ediyorsa en yakın acil servise başvurun; ciddi durumlarda 112’yi arayın.
Renk körlüğü nedir?
Renk körlüğü, renk görme bozukluğu veya diskromatopsi olarak da adlandırılan bir görme farklılığıdır. En sık kırmızı ve yeşil tonlarını ayırt etmede güçlük görülür. Mavi ve sarı tonlarının ayırt edilmesi de etkilenebilir. Nadiren renklerin çok az algılandığı veya hiç algılanmadığı ağır tablolar bulunur.[1][2][3]
Hafif durumlarda kişi renk görme özelliğinin farklı olduğunu uzun süre fark etmeyebilir. Renkleri farklı algılamak ile gece görmesinin azalması aynı değildir. Gece görme sorunları için gece körlüğü rehberine bakılabilir.
Göz renkleri nasıl algılar?
Renkli görmede retinadaki koni hücreleri ve bu hücrelerden gelen sinyalleri işleyen görme yolları rol oynar. Bu yapıların doğuştan farklı çalışması kalıtsal renk görme bozukluğuna yol açabilir. Retina, optik sinir veya beynin etkilenmesi ise sonradan gelişen renk görme değişikliklerinin nedenleri arasında olabilir.[1][2][3]
Kalıtsal ve sonradan gelişen renk görme bozukluğu
| Özellik | Kalıtsal tip | Sonradan gelişen tip |
|---|---|---|
| Başlangıç | Çoğunlukla doğuştan vardır ve kişi bunu kendi görme biçimi olarak kabul edebilir.[1][2][3] | Daha önce fark edilmeyen renk algısında yeni bir değişiklik ortaya çıkabilir.[1][4][3] |
| Nedenler | Renk görmeyle ilişkili gen değişiklikleri rol oynar. Kırmızı-yeşil bozukluklar sık görülür; mavi-sarı bozukluklar da kalıtsal olabilir.[2][3] | Retina veya optik sinir hastalıkları, diyabet, glokom, katarakt, nörolojik hastalıklar, yaralanmalar ve bazı ilaçlar araştırılabilir.[1][4][3] |
| Değerlendirme | Renk görme testleriyle etkilenmenin türü ve düzeyi değerlendirilir.[1][4][3] | Renk testine ek olarak altta yatan göz veya genel sağlık sorununun araştırılması gerekebilir.[1][4][3][5] |
| Yaklaşım | Kalıtsal tipi ortadan kaldırdığı gösterilmiş rutin bir tedavi yoktur. Günlük yaşama uyum için yardımcılar düşünülebilir.[1][3] | Yaklaşım, altta yatan hastalığın veya ilaçla ilişkili durumun hekim tarafından değerlendirilmesine yöneliktir.[1][3] |
Kalıtım biçimi her türde aynı değildir. Kırmızı-yeşil renk görme bozuklukları çoğunlukla X kromozomuyla ilişkili kalıtım gösterir ve erkeklerde daha sık görülür. Kadınlarda iki değişmiş X kopyasının bulunması gerektiği için bu türler daha seyrektir. Mavi-sarı renk görme bozukluklarının bir bölümü farklı, otozomal dominant kalıtım gösterebilir. “Yalnızca anneden oğula geçer” ifadesi bütün türleri açıklamaz.[2][3]
Kaynaklarda renk görme bozukluklarının toplumlara göre değişen oranlarda görüldüğü bildirilir. Kuzey Avrupa kökenli topluluklar için bildirilen oranlar Türkiye’ye doğrudan aktarılmaz.[2]
Renk körlüğü türleri ve hangi renkler karışabilir?
Kırmızı-yeşil renk görme bozukluğunda kırmızı ve yeşil tonlarını ayırt etmek zorlaşabilir. Mavi-sarı tipte mavi ve sarı tonlarının ayrımı etkilenebilir. Tam renk körlüğü olarak adlandırılan akromatopsi nadirdir; renk görme çok azalabilir veya hiç olmayabilir. Çok ağır olgularda ışığa hassasiyet ve istemsiz göz hareketleri görülebilir.[1][2][3]
Nedenleri ve risk oluşturan durumlar
Doğuştan renk görme bozukluğu çoğunlukla genetik özelliklerle ilişkilidir. Sonradan gelişen renk değişikliğinde retina veya optik sinir hastalıkları, diyabet, glokom, katarakt, bazı nörolojik hastalıklar, göz veya baş yaralanmaları ve bazı ilaçlar değerlendirilir. Yaşla birlikte, özellikle katarakt gibi durumlar renk algısını etkileyebilir.[1][4][3]
Hidroksiklorokin kullanan kişilerde renk görme testi, bu ilaca bağlı retina etkilenmesi için gereken taramanın yerine geçmez. Bu ilacı kullananlar tarama programını hekimleriyle belirlemelidir. İlacı kendi başınıza bırakmayın veya dozunu değiştirmeyin.[1][3][6]
Etambutol gibi bazı ilaçlar optik sinir etkilenmesine yol açabilir. Bir olgu sunumunda etambutol kullanımıyla mavi-sarı renk görme bozukluğu bildirilmiştir. Bu tek olgu, herkes için aynı sonucun alınacağını göstermez. Renk değişikliği fark ederseniz ilacı kendiniz bırakmadan ilacı yazan hekime ve göz hekimine bildirin.[5]
Belirtiler ve çocuklarda fark edilmesi
Renk görme bozukluğu olan kişi bazı renkleri veya yakın tonları karıştırabilir. Etkilenme kişiden kişiye değişir ve bazı kişilerde günlük yaşam şikayeti belirgin olmayabilir.[1][4][3]
Çocuklar renkleri diğer kişilerden farklı gördüklerini bilmeyebilir. Boyama sırasında renkleri karıştırma, renkleri adlandırmada sürekli güçlük veya renkli eğitim materyallerini ayırt etmede zorlanma değerlendirme gerektirebilir. Bu bulgular tek başına tanı koydurmaz. Çocuklarda değerlendirme için bebek ve çocuk göz sağlığı rehberine de bakılabilir.[1][4]
Tanı nasıl değerlendirilir?
Değerlendirmede renkleri hangi durumlarda ayırt edemediğiniz, sorunun doğuştan beri olup olmadığı, tek veya iki gözde fark edilip edilmediği, kullandığınız ilaçlar ve eşlik eden göz belirtileri dikkate alınır. Renkli nokta plakları, renk sıralama testleri ve gerektiğinde başka renk görme testleri kullanılabilir. Ayrıntılı test bilgisi için renk körlüğü testi rehberine bakılabilir.[1][4][3][7]

Ishihara testi özellikle doğuştan kırmızı-yeşil renk görme bozukluklarını taramak için kullanılır; bütün renk görme bozukluklarını tek başına göstermez. Renk sıralama testleri farklı bilgiler sağlayabilir. Anomaloskop bazı değerlendirmelerde referans test olarak anılır. Test seçimi kişinin bulgularına ve değerlendirme amacına göre yapılır; bazı durumlarda birden fazla test gerekebilir.[5][7]
Telefon veya bilgisayardaki çevrim içi testler kesin tanı koydurmaz. İncelenen bazı uygulamalarda standart plakalarla birebir aynı sonuç alınmamış ve hangi yöntemin kullanıldığının kaydedilmesi önerilmiştir. Bu nedenle çevrim içi bir test sonucu renk körlüğünü doğrulamaz veya dışlamaz.[4][8][9]
Ehliyet ve meslek seçimi
Sürücü adayları ve sürücülerle ilgili yönetmelikte, renk körlüğü olanların herhangi bir koşul aranmadan sürücü olabileceği belirtilmektedir. Mevzuat değişebileceği için başvuru sırasında güncel resmî metin ve sağlık değerlendirmesi esas alınmalıdır. Bu bilgi, görme keskinliği veya başka bir göz hastalığı bakımından uygunluk kararı anlamına gelmez.[10]
Polislik, askerlik, pilotluk, makinistlik, denizcilik, özel güvenlik ve benzeri mesleklerde sağlık şartları kuruma ve döneme göre değişebilir. Başvuracağınız kurumun güncel yönetmeliğine ve ilan metnine bakın. Bu sayfa mesleğe uygunluk kararı yerine geçmez.
Tedavisi var mı?
Kalıtsal renk görme bozukluğunu ortadan kaldırdığı gösterilmiş rutin bir tedavi yoktur. Renk filtreli gözlük veya lensler bazı kişilerde renkler arasındaki kontrastı değiştirebilir, ancak normal renk görmeyi geri getirmez ve tedavi olarak değerlendirilmez. Klinik testlerdeki etki her renk ve her kişi için aynı bulunmamıştır.[1][3][11]
Sonradan gelişen renk değişikliğinde amaç, altta yatan göz hastalığını, sinir sistemi sorununu veya ilaçla ilişkili durumu değerlendirmektir. Yaklaşım nedene göre değişir ve kişiye özel tıbbi değerlendirme gerektirir. Renk görme sorunu için kendi başınıza ilaç, vitamin veya takviye kullanmayın.[1][3]
Gen tedavisi konusunda hayvan çalışmalarında araştırma bulguları vardır. Bu bulgular, insanlarda renk körlüğünün kanıtlanmış veya rutin bir tedavisi olduğu anlamına gelmez. İnsanlarda uygulanabilirlik ve güvenlilik için klinik kanıt gerekir.[12]
Günlük yaşamda uyum
Renk adlarına ek olarak konum, şekil, desen, yazılı etiket veya parlaklık gibi başka ipuçları kullanılabilir. Eğitim ortamında renk dışında işaretler ve desenler kullanılması çocuğun bilgiye erişimini kolaylaştırabilir. Rengin adını söyleyen uygulamalar günlük yaşamda yardımcı olabilir, ancak tıbbi tanı aracı değildir.[1][4]

Ne zaman göz muayenesi gerekir?
Doğuştan beri süren renk ayırt etme güçlüğü ile sonradan başlayan renk değişikliği aynı şekilde ele alınmaz. Renkleri yeni fark etmeye başladıysanız veya değişiklik tek gözdeyse, altta yatan nedeni değerlendirmek için beklemeden göz hekimine başvurun. Ani görme kaybı, ışık çakması, görme alanında perde, yaralanma, kimyasal temas ya da şiddetli ağrı varsa acil değerlendirme gerekir.
Göz muayenesi hakkında bilgi için göz muayenesi rehberine bakabilir, iletişim için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.
Muayenede hekime sorulabilecek sorular
- Renk görme değişikliğim doğuştan mı, sonradan mı başlamış olabilir?
- Tek gözdeki renk değişikliğinin araştırılması için başka bir değerlendirme gerekir mi?
- Kullandığım ilaçlar renk görmemi etkileyebilir mi?
- Yapılan test hangi renk görme bozukluğunu değerlendiriyor ve hangi sınırlılıklara sahip?
- Meslek veya sürücü belgesi başvurum için hangi güncel kurum şartlarını kontrol etmeliyim?
Sık sorulan sorular
Renk körlüğü kadınlarda da görülür mü?
Evet. Bazı kalıtsal türler kadınlarda erkeklere göre daha seyrek görülse de kadınlarda da renk görme bozukluğu olabilir. Kalıtım biçimi türe göre değişir.[2]
Yaşla birlikte renk görmesi değişebilir mi?
Renk görmesi yaşla birlikte, çoğunlukla katarakt gibi durumların etkisiyle değişebilir. Sonradan başlayan veya giderek fark edilen renk değişikliği göz muayenesi gerektirir.[1][2][4]
Vitamin almak renk körlüğünü düzeltir mi?
Doğuştan renk görme bozukluğunu düzelttiği gösterilmiş bir vitamin tedavisi yoktur. Sonradan gelişen bir durumdan şüpheleniliyorsa neden araştırılmalı ve takviye kullanımı hekimle görüşülmelidir.[1][3]
Renk körlüğü testi çevrim içi yapılabilir mi?
Çevrim içi testler yalnızca bir şüphe oluşturabilir ve kesin tanı yerine geçmez. Ekran, uygulama ve kullanılan test yöntemi sonucu etkileyebilir. Sonucu ve günlük yaşamda yaşadığınız güçlükleri göz hekimiyle paylaşın.[4][8][9]
Kaynaklar
- National Eye Institute (NIH). Color Blindness. 2025. https://www.nei.nih.gov/eye-health-information/eye-conditions-and-diseases/color-blindness
- MedlinePlus Genetics (NLM/NIH). Color vision deficiency. Güncel erişim 2026. https://medlineplus.gov/genetics/condition/color-vision-deficiency/
- American Academy of Ophthalmology. What Is Color Blindness? 2026. https://www.aao.org/eye-health/diseases/what-is-color-blindness
- NHS. Colour vision deficiency (colour blindness). 2023. https://www.nhs.uk/conditions/colour-vision-deficiency/
- Tan AK ve ark. Ethambutol Ocular Toxicity in a Patient With Pulmonary Tuberculosis, A Case Report. 2008. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4170310
- Marmor MF ve ark. Special AAO Report: Recommendations on screening for hydroxychloroquine retinopathy (2025 revision). 2026. DOI:10.1016/j.ophtha.2025.11.001
- Fanlo Zarazaga A ve ark. Review of the main colour vision clinical assessment tests. 2019. https://www.elsevier.es/en-revista-archivos-sociedad-espanola-oftalmologia-english-496-articulo-review-main-colour-vision-clinical-S2173579418301828
- Zhao J ve ark. Comparison of a Smartphone Application with Ishihara Pseudoisochromatic Plate for Testing Colour Vision. 2018. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6736124
- Fliotsos MJ ve ark. Testing a Popular Smartphone Application for Colour Vision Assessment in Healthy Volunteer Subjects. 2020. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8158049/
- T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik. 2006, güncel değişikliklerle. https://aile.gov.tr/eyhgm/mevzuat/ulusal-mevzuat/yonetmelikler/surucu-adaylari-ve-suruculerde-aranacak-saglik-sartlari-ile-muayenelerine-dair-yonetmelik/
- Pattie C ve ark. Do EnChroma glasses improve performance on clinical tests for red-green color deficiencies? 2022. DOI:10.1364/OE.456426
- Mancuso K ve ark. Gene therapy for red-green colour blindness in adult primates. 2009. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2782927/
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Size uygun tanı ve tedavi, muayene sonrası hekiminiz tarafından belirlenir.
