İçeriğe geç
Cumhuriyet Mah. Annem Sk. No:4, Adapazarı / Sakarya bilgi@marmaragoz.com
Hastalık

Kornea ve Hastalıkları: Kornea Nedir, Hangi Sorunlar Görülür, Ne Zaman Acildir?

Kornea, gözün en önünde iris ve göz bebeğini örten, kubbe biçimli saydam tabakadır. Işığı kırarak göz merceğiyle birlikte görüntünün retinaya odaklanmasına yardım eder ve gözü mikrop ile tozdan korur. Kornea sorunları; enfeksiyonları (keratit), çizilme ve yaralanmaları, şekil bozukluğunu (keratokonus), distrofileri ve kırma kusurlarını kapsar.[1][2]

Yazan: Marmara Göz Tıp MerkeziSite editörü: Seyfi Dertli (seyfi@marmaragoz.com)Son güncelleme:

Kornea ve Hastalıkları — Sakarya Marmara Göz Tıp Merkezi
Etkilenen yapı
Kornea, gözün en önündeki saydam tabaka
Belirtiler
Ağrı, batma, bulanık görme, ışık hassasiyeti, kızarıklık
Aciliyet
Kimyasal temas ve göze cisim batmasında hemen acil servis
Tanı
Biyomikroskop; gerektiğinde topografi, tomografi, örnek alma
Tedavi
Hastalığın türüne ve evresine göre değişir

Hemen acil servise başvurun:

  • Göze kimyasal madde kaçtıysa: Hemen bol temiz suyla en az 20 dakika yıkayın ve yıkamaya devam ederek en yakın acil servise gidin; güçlü bir kimyasal söz konusuysa 112’yi arayın.[3]
  • Göze keskin bir cisim battıysa: Cismi çıkarmaya çalışmayın; en yakın acil servise başvurun ya da 112’yi arayın.[3]
  • Göz yaralanmasından sonra görmeniz değiştiyse, ağrı şiddetliyse ya da gözünüzü açık tutamıyorsanız.[3]

Aynı gün göz muayenesi olun: Kontakt lens kullanırken ağrılı kırmızı göz, ışığa hassasiyet ya da ani bulanık görme varsa (lensi çıkarın, yeniden takmayın)[4]; kornea nakli olmuş gözde kızarıklık, ağrı, ışığa hassasiyet ya da bulanık görme başladıysa (tedavi ekibinize hemen ulaşın)[5]; göz yaralanmasından sonra yakınmalar 24 saat içinde düzelmiyorsa.[3] Göz hekimine aynı gün ulaşamıyorsanız en yakın acil servise başvurun; randevu formu veya mesaj yanıtı beklemeyin.

Kornea nedir ve nasıl çalışır?

Kornea, saat camına benzeyen saydam bir dokudur. Kubbe biçimi sayesinde ışığı kırar ve göz içindeki mercekle birlikte görüntüyü retinaya odaklar.[2] Aynı zamanda gözün geri kalanını mikrop, toz ve diğer zararlı maddelere karşı korur.[1] Hasta açısından korneayı üç bölümde düşünmek yeterlidir:

  • Yüzey tabakası (epitel): Çizik ve aşınmalarda hızla onarılır; küçük bir çizik çoğu zaman 1 ile 2 günde iyileşir.[6]
  • Orta tabaka (stroma): Derin iltihap ya da yaralanma bu katta kalıcı iz (skar) bırakabilir ve görmeyi etkileyebilir.[7]
  • İç tabaka (endotel): Korneadaki sıvıyı dışarı pompalar; bu hücreler azaldığında kornea su toplayıp şişer ve görme bulanıklaşır.[8]

“Kornea kendini yeniler mi?” sorusunun yanıtı da bu katlara bağlıdır: yüzeydeki hasar çoğu zaman iz bırakmadan onarılırken derin katlardaki hasar kalıcı olabilir. Kornea nakli de bu yüzden ya korneanın tüm katlarını ya da yalnız hasarlı katları değiştirecek biçimde planlanır.[5]

Belirtiye göre ne kadar hızlı başvurmalı?

Kornea sorunlarında belirtiler birbirine benzer: ağrı, batma, kızarıklık, sulanma, ışığa hassasiyet ve bulanık görme.[7] Aynı belirti farklı hastalıklarda görülebildiği için tanı muayeneyle konur. Aşağıdaki tablo yalnız başvuru hızına karar vermenize yardımcı olur.

Kornea ile ilgili belirtilerde başvuru hızı ve yeri
Bulgu Ne kadar hızlı? Nereye?
Göze kimyasal madde kaçması Hemen; önce bol suyla yıkamaya başlayın En yakın acil servis; güçlü kimyasalda 112[3]
Göze cisim batması, yaralanma sonrası görme değişikliği ya da şiddetli ağrı Hemen En yakın acil servis ya da 112[3]
Kontakt lens kullanırken ağrılı kırmızı göz, ışığa hassasiyet, bulanık görme Aynı gün Göz hekimi; ulaşılamıyorsa acil servis[4]
Kornea nakli olmuş gözde kızarıklık, ağrı, ışığa hassasiyet, bulanık görme Hemen, aynı gün Nakli yapan ekip; ulaşılamıyorsa acil servis[5]
Çizik ya da göze kaçan parça sonrası 24 saatte geçmeyen batma, ağrı ya da bulanıklık Aynı gün Göz hekimi[3]
Sabahları belirgin olup gün içinde açılan bulanık görme Planlı muayene Göz hekimi[8]
Sık değişen gözlük numarası, gözlükle tam netleşmeyen görme Planlı muayene Göz hekimi[9]

Keratit ve kornea ülseri

Keratit korneanın iltihabıdır; korneada açık bir yara oluştuğunda buna kornea ülseri denir. Bakteriler, virüsler (özellikle uçuk virüsü), mantarlar ve Acanthamoeba adlı amip en sık etkenlerdir; ABD verilerine göre kontakt lens kullanımı mikrobik keratitin bir numaralı risk etkenidir.[7][10] Tedavi edilmezse kalıcı iz ve görme kaybı bırakabileceği için aynı gün değerlendirme gerekir; damla tedavisi etkene göre hekim tarafından seçilir.[7] Belirtiler, türler, kortizonlu damla uyarısı ve lens hijyeni için keratit (kornea iltihabı) sayfasına bakabilirsiniz.

Kornea çizilmesi (abrazyon) ve göze kaçan cisim

Kornea çizilmesi, yüzey tabakasının tırnak, makyaj fırçası ya da ağaç dalı gibi bir cisimle zarar görmesidir; göz ovuşturma ve çok kuru gözler de çizilmeye yol açabilir. Gözde bir şey batıyormuş hissi, kızarıklık, ağrı, sulanma, bulanık görme ve ışığa hassasiyet olur.[6]

İlk anda yapılabilecekler:

  • Gözünüzü ovuşturmayın; ovuşturmak iyileşmeyi yavaşlatabilir ve hasarı artırabilir.[6]
  • Gözde toz gibi serbest bir parça varsa temiz suyla yıkayabilirsiniz.[3]
  • Göze batmış bir cismi kendiniz çıkarmaya çalışmayın.[3]
  • Kontakt lens takıyorsanız çıkarın; göz iyileşene kadar lens takmayın ve lense ne zaman dönebileceğinizi hekiminize sorun.[6]

Küçük bir çizik çoğu zaman 1 ile 2 günde, daha büyük bir çizik yaklaşık bir haftada iyileşir.[6] Kontakt lens kullananlarda ve yakınmaları 24 saat içinde düzelmeyenlerde aynı gün muayene gerekir; çizik enfeksiyon kaparak keratite dönüşebilir.[3][7][10]

Tedaviyi muayene eden hekim belirler: nemlendirici damla ya da merhem, enfeksiyonu önlemek için antibiyotikli damla, ağrıyı azaltan göz bebeği büyütücü damlalar ya da özel bir kontakt lens kullanılabilir.[6] Cochrane derlemesine göre göz kapatma, basit çiziklerde iyileşmeyi büyük olasılıkla hızlandırmaz ve ağrıya önemli bir etkisi olmayabilir.[11] Kontakt lensle ilişkili ya da yaralanmaya bağlı çiziklerde ise erken dönemde göz kapatma, ikincil bakteriyel keratit riskini artırdığı için önerilmez.[10] Çizik aynı yerde tekrar tekrar açılırsa (tekrarlayan erozyon) farklı tedaviler gerekebilir.[6]

Keratokonus

Keratokonus, korneanın genellikle ergenlik ya da genç erişkinlikte başlayarak incelip koni biçiminde sivrildiği, iki gözü çoğunlukla farklı derecede etkileyen bir hastalıktır. Sık değişen gözlük numarası, artan astigmat ve gözlükle tam düzelmeyen çarpık görme tipik belirtilerdir; tanı ve takipte kornea topografisi ve tomografisi kullanılır.[9][12] Tedavide iki ayrı amaç vardır: ilerlemeyi cross-linking ile durdurmak ve görmeyi gözlük, özel kontakt lens ya da cerrahiyle düzeltmek. Özel lensler görmeyi düzeltir ama hastalığın ilerlemesini durdurmaz.[12] Ayrıntılar için keratokonus rehberine bakabilirsiniz.

Fuchs distrofisi ve kornea ödemi

Kornea distrofileri, korneanın bazı bölümlerinin biriken bulanık madde nedeniyle saydamlığını kaybettiği hastalıklardır.[1] Bunların en bilineni Fuchs distrofisidir: iç tabakadaki (endotel) hücreler zamanla azalır, sıvı korneada birikir ve kornea şişer. Kadınlarda daha sık görülür, ailede Fuchs öyküsü riski artırır; görme sorunları çoğu zaman 50 yaştan sonra ortaya çıkar.[8]

Erken dönemde görme sabah uyanınca bulanık olup gün içinde açılır; ilerledikçe bulanıklık gün boyu sürer. Batma hissi ve parlak ışığa hassasiyet olabilir. Fuchs distrofisinin kesin bir tedavisi yoktur; erken dönemde şişliği azaltan damla ya da merhemler kullanılabilir, ileri evrede yalnız iç tabakanın değiştirildiği endotel nakli (endotelyal keratoplasti) gerekebilir.[8]

Kornea kalınlığı pakimetri adı verilen ölçümle belirlenir. Ödemde kornea kalınlaşır. İnce kornea ise tek başına bir hastalık anlamına gelmez; keratokonus gibi durumların değerlendirilmesinde kalınlık dağılımı kornea yüzeylerinin eğimiyle birlikte yorumlanır.[12]

Diğer kornea ve göz yüzeyi sorunları

  • Astigmat: Korneanın ışığı farklı eksenlerde farklı kırmasından kaynaklanan kırma kusurudur; astigmat sayfasında anlatılır.
  • Göz kuruluğu: Çok kuru gözler kornea yüzeyinin aşınmasına zemin hazırlayabilir[6]; nedenleri ve tedavisi için göz kuruluğu sayfasına bakabilirsiniz.
  • Göz eti (pterjium): Göz akından korneaya doğru ilerleyen, pembemsi doku büyümesidir; göz eti (pterjium) sayfasında anlatılır.
  • Mikrokornea: Korneanın doğuştan normalden küçük olmasıdır; mikrokornea sayfasına bakabilirsiniz.

Korneayı korumak için

  • Göz yaralanması riski olan iş ve etkinliklerde uygun koruyucu gözlük kullanın.[7]
  • Gözünüzü ovuşturmayın; ovuşturma hem çizilmeye yol açabilir hem de keratokonus için risk etkenidir.[6][12]
  • Kontakt lens kullanıyorsanız rahatsızlık, ağrı ya da kızarıklıkta lensi çıkarıp göz hekiminize başvurun[4]; lens bakım önerileri keratit sayfasındadır.
  • Aktif bir uçuk yarasına dokunduktan sonra gözünüze dokunmayın.[13]
  • Keratokonus ve Fuchs distrofisi gibi zamanla ilerleyebilen hastalıklarda kontrol aralığını hekiminiz belirler; görmeniz iyi olsa bile kontrolleri aksatmayın.

Kornea nakli (keratoplasti)

Kornea nakli, hasar görmüş korneanın tüm katlarının ya da yalnız hasarlı katlarının, korneasını bağışlamış ölmüş bir kişiden alınan ve sağlıklı olduğu kontrol edilen dokuyla değiştirilmesidir. Keratokonus, Fuchs distrofisi, ağır göz enfeksiyonları, katarakt ameliyatı sonrası gelişen sorunlar ve göz yaralanmaları nakil gerektirebilen nedenler arasındadır.[5]

Kornea nakli türleri ve görmenin gelişmesi için yaklaşık üst süre
Nakil türü Değiştirilen bölüm Görmenin gelişmesi
Endotel nakli Yalnız iç tabaka 6 aya kadar
Ön lamellar nakil (örneğin DALK) Dış ve orta katlar 18 aya kadar
Tam kat nakil (penetran keratoplasti) Korneanın tüm katları 2 yıla kadar

Süreler NHS hasta bilgisine dayanır ve kişiden kişiye değişir.[5] Nakilden sonra genellikle yaklaşık 2 hafta işe ara vermek gerekir ve çoğu kişi yine gözlük ya da kontakt lens kullanır. Doku reddi, bağışıklık sisteminin yeni korneaya saldırmasıdır; nakilden sonra herhangi bir zamanda görülebilir ve erken fark edilirse çoğu zaman kortizonlu ilaçlarla tedavi edilebilir. Kızarıklık, ağrı, ışığa hassasiyet, bulanık görme ya da ani uçuşan cisimler, ışık çakması veya görmede perde gibi belirtilerde tedavi ekibine hemen ulaşılmalıdır.[5]

Kornea ve lazerle numara düzeltme

Lazerle göz numarası düzeltme yöntemleri korneanın şeklini değiştirerek çalışır; bu nedenle lazerden önce kornea kalınlığı ve kornea haritası ayrıntılı incelenir. Keratokonusu olan ya da kornea yapısı zayıflamaya yatkın gözlerde LASIK, ilerleme (ektazi) riski çok yüksek olduğu için genel olarak uygun değildir. Bu gözlerde güvenlik sınırları kırma kusuru, kornea tomografisi, kornea dayanıklılığı (biyomekanik) ve yüzey tabakası kalınlığı ölçümleri birlikte değerlendirilerek belirlenir.[12] Ön muayenede yapılan testler için göz lazerine uygunluk ve ön muayene yazısına bakabilirsiniz.

Kornea hastalıklarında kullanılan testler

Keratokonus değerlendirmesi için kornea topografisi cihazında ölçüm yapılan yetişkin kadın
  • Biyomikroskop (yarık lamba) muayenesi: Korneayı büyüterek inceler; floresein adlı boya yüzeydeki çizik ve yaraları görünür kılar.[6][7]
  • Kornea topografisi ve tomografisi: Korneanın ön ve arka yüzey eğimini ve kalınlık dağılımını haritalar; keratokonusun tanısında ve izlenmesinde temel ölçümlerdir.[12]
  • Pakimetri: Kornea kalınlığını ölçer; ödem ve incelmenin değerlendirilmesinde kullanılır.
  • Örnek (kültür) alınması: Enfeksiyon düşünülen ülserlerde etkeni belirlemek için korneadan çok küçük bir örnek alınabilir.[7]
  • Endotel incelemesi: İç tabaka hücrelerinin durumunu değerlendirir; kornea nakli yönteminin seçiminde de kullanılır.[12]

Her test her hastada gerekmez; hangi testlerin yapılacağına muayene bulgularına göre hekim karar verir. Testlerin genel tanıtımı için tetkik ve tanılar, muayenenin aşamaları için göz muayenesi sayfalarına bakabilirsiniz.

Muayeneye giderken

  • Kontakt lens kullanıyorsanız lensinizin türünü, günlük kullanım süresini ve lensle uyuyup uyumadığınızı söyleyin.
  • Gözünüze kaçan maddenin adını (kimyasalsa, yıkamayı geciktirmeden ambalajını) ya da yaralanmanın nasıl olduğunu not edin.
  • Belirtiler başladığından beri kullandığınız bütün damla ve ilaçları belirtin.
  • Geçirdiğiniz göz ameliyatlarını (lazer, katarakt, kornea nakli) ve ailenizde kornea hastalığı olup olmadığını söyleyin.
  • Hekiminize sorabileceğiniz sorular: Sorunum korneanın hangi katında? Hangi belirtide yeniden ve ne kadar hızlı başvurmalıyım? Kontrolüm ne zaman?

Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.

Sık sorulan sorular

Kornea hastalıkları bulaşıcı mıdır?

Keratokonus ve Fuchs distrofisi gibi hastalıklar bulaşıcı değildir; kalıtım ve kornea yapısıyla ilişkilidir.[8][12] Enfeksiyonlardan uçuk virüsü (HSV tip 1) ise deri temasıyla bulaşabilir ve aktif bir uçuk yarasına dokunup ardından göze dokunarak göze taşınabilir.[13]

Kornea kalınlığım ince çıktı; bu bir hastalık mı?

İnce kornea tek başına bir hastalık tanısı değildir. Keratokonus değerlendirmesinde kalınlığın dağılımı ön ve arka yüzey eğimiyle birlikte yorumlanır; ilerleme kararı da tek ölçümle değil, zaman içindeki değişimle verilir. Kalınlık, lazer ameliyatı öncesinde yöntem seçimini etkileyen ölçümlerden biridir.[12]

Korneada kalan iz (leke) geçer mi?

Derin iltihap ya da yaralanmadan sonra korneada kalıcı iz kalabilir.[7] İzin görmeyi ne kadar etkilediği yerine ve yoğunluğuna bağlıdır; görmeyi belirgin bozan izlerde kornea nakli bir seçenek olabilir.[5][7] Uygun yaklaşım muayeneyle belirlenir.

Kornea ile ilgili acil olmayan yakınmalarınız için planlı muayene randevusu almak isterseniz iletişim sayfasını kullanabilirsiniz; yukarıdaki acil belirtilerde randevu beklemeden başvurun.

Kaynaklar

  1. MedlinePlus, U.S. National Library of Medicine. Corneal Disorders. 2025 (güncelleme 11.12.2025). https://medlineplus.gov/cornealdisorders.html
  2. National Eye Institute. How the Eyes Work. 2022 (güncelleme 20.04.2022). https://www.nei.nih.gov/learn-about-eye-health/healthy-vision/how-eyes-work
  3. NHS. Eye injuries. 2026 (son inceleme 12.03.2026). https://www.nhs.uk/conditions/eye-injuries/
  4. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). What Causes Contact Lens-related Eye Infections. 2025. https://www.cdc.gov/contact-lenses/causes/index.html
  5. NHS. Cornea transplant. 2025 (son inceleme 27.05.2025). https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/cornea-transplant/
  6. American Academy of Ophthalmology. Corneal Abrasion and Erosion. 2026 (yayın 21.10.2026). https://www.aao.org/eye-health/diseases/corneal-abrasion
  7. American Academy of Ophthalmology. What Is a Corneal Ulcer (Keratitis)? 2025 (yayın 04.12.2025). https://www.aao.org/eye-health/diseases/what-is-keratitis
  8. American Academy of Ophthalmology. What Is Fuchs' Dystrophy? 2025 (yayın 10.12.2025). https://www.aao.org/eye-health/diseases/what-is-fuchs-dystrophy
  9. American Academy of Ophthalmology. What Is Keratoconus? 2026 (yayın 06.01.2026). https://www.aao.org/eye-health/diseases/what-is-keratoconus
  10. Rhee MK, Ahmad S, Amescua G, ve ark. Bacterial Keratitis Preferred Practice Pattern. American Academy of Ophthalmology; 2023 (yayın Şubat 2024). https://www.aao.org/education/preferred-practice-pattern/bacterial-keratitis-ppp-2023
  11. Lim CHL, Turner A, Lim BX. Patching for corneal abrasion. Cochrane Database Syst Rev. 2016;(7):CD004764. doi:10.1002/14651858.CD004764.pub3. https://www.cochrane.org/evidence/CD004764_eye-patches-corneal-abrasion
  12. Gomes JAP, Hafezi F, Ambrósio R Jr, ve ark. Global Consensus on Keratoconus and Ectatic Diseases: Edition 2. Cornea. 2026 (çevrim içi 21.05.2026). doi:10.1097/ICO.0000000000004170. https://doi.org/10.1097/ICO.0000000000004170
  13. American Academy of Ophthalmology. Herpes Eye Infections: What Is Herpes Keratitis? 2026 (yayın 13.08.2026). https://www.aao.org/eye-health/diseases/herpes-keratitis

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Size uygun tanı ve tedavi, muayene sonrası hekiminiz tarafından belirlenir.

Yardım

Aradığınızı bulamadınız mı?

Dilediğiniz soruları doktorlarımıza sorabilirsiniz.

Yukarı

Tercihleriniz önemlidir. Harita, video ve site analitiği izniniz olmadan yüklenmez.

Bize ulaşın

Doktorumuza soru sorun

Acil durumlar için değildir. Ani görme kaybı, göz yaralanması, kimyasal temas veya şiddetli ağrıda en yakın acil servise başvurun ya da 112'yi arayın. Bu form çevrim içi muayene veya teşhis kanalı değildir.

Size dönebilmemiz için telefon veya e-postadan en az birini yazın.

Kimlik numarası, tetkik sonucu, reçete veya fotoğraf paylaşmayın. Gerekli bilgiler muayene sırasında değerlendirilir.

İlettiğiniz bilgiler sorunuzun yanıtlanması amacıyla işlenir. Ayrıntılar: KVKK Aydınlatma Metni.

Sorularınız 24 saat içinde yanıtlanır.