İçeriğe geç
Cumhuriyet Mah. Annem Sk. No:4, Adapazarı / Sakarya bilgi@marmaragoz.com
Hastalık

Glokom (Göz Tansiyonu) Nedir?

Glokom, görme bilgisini göze ait sinirden beyne taşıyan optik sinirin hasarlanabildiği bir hastalık grubudur. Göz içi basıncı önemli bir risk faktörüdür, ancak tek başına glokom anlamına gelmez. Hastalık sessiz ilerleyebilir; tanı ve takip, muayene ile farklı testlerin birlikte değerlendirilmesini gerektirir.[1]

Yazan: Marmara Göz Tıp MerkeziSite editörü: Seyfi Dertli (seyfi@marmaragoz.com)Son güncelleme:

Glokom (Göz Tansiyonu) — Sakarya Marmara Göz Tıp Merkezi
Etkilenen yapı
Optik sinir (görme siniri)
Belirtiler
Pek çok kişide erkenden belirgin şikâyet yok
Tanı
Basınç, optik sinir ve görme alanı birlikte
Tedavi
Damla, lazer ve cerrahi; kişiye özel

Şiddetli göz ağrısı, kızarıklık, ani bulanık görme veya görme azalması, ışıkların çevresinde haleler ve bulantı ya da kusma birlikteyse akut açı kapanması gibi acil bir durum söz konusu olabilir. Beklemeyin; aynı gün göz acil servisine veya en yakın acil servise başvurun. Durum ağırsa ya da yaşamı tehdit eden başka belirtiler varsa 112’yi arayın. Randevu veya mesaj yanıtı beklemeyin.[3][5]

Glokom nedir?

Glokom, optik sinirde ilerleyici ve kalıcı hasara yol açabilen hastalıklar grubudur. Hasar görme alanında kayıpla sonuçlanabilir. Göz içi basıncı bu hasar için önemli bir risk faktörüdür ve basıncı düşürmek görme kaybının ilerlemesini yavaşlatmaya yardımcı olabilir. Bununla birlikte, yüksek basınç ölçülen herkes glokom olmaz; basınç normal sınırlarda ölçülse bile bazı kişilerde optik sinir hasarı gelişebilir.[1]

Halk arasında kullanılan “göz tansiyonu” ifadesi ile glokomu aynı şey olarak düşünmemek gerekir. Oküler hipertansiyon, göz içi basıncının yüksek olmasına rağmen glokoma özgü optik sinir hasarının bulunmadığı durumları ifade edebilir. Normal basınçlı glokomda ise ölçülen basınç normal aralıkta görünse bile glokoma özgü hasar görülebilir. Oküler hipertansiyonda izlem ve tedavi kararı kişisel riske göre verilir. Ayrım, tek bir basınç ölçümüyle değil, muayene ve izlem bulgularıyla yapılır.[1][4][6]

Belirtiler ve acil durumlar

Açık açılı glokom erken dönemde çoğu kişide belirti vermeyebilir. Görme alanı kaybı yavaş geliştiği için kişi bunu fark etmeyebilir. İlerleyen dönemde yanlarda görme kaybı ortaya çıkabilir. Kaybı fark etmeden hastalık ilerleyebildiği için belirti olmasa da muayene önemlidir.[2][3]

Akut açı kapanması farklı bir tablodur. Ani ve şiddetli göz ağrısı, kızarıklık, bulanık görme, ışık çevresinde haleler, baş ağrısı, bulantı veya kusma görülebilir. Bu belirtiler birlikte olduğunda acil değerlendirme gerekir. Akut atak kendiliğinden geçmesi beklenen bir durum değildir.[3][5]

Belirti ile başvuru hızını ayırmak

Glokomla ilişkili bulgular ve başvuru yolu
Bulgu Ne kadar hızlı? Nereye başvurmalı?
Belirti olmadan risk faktörü veya göz içi basıncı yüksekliği Rutin planlama, kişisel değerlendirmeye göre Göz hastalıkları muayenesi
Yavaş gelişen çevresel görme değişikliği Geciktirmeden göz değerlendirmesi Göz hastalıkları muayenesi
Şiddetli ağrı, kızarıklık, ani bulanıklık, haleler ve bulantı ya da kusma Aynı gün, beklemeden Göz acil servisi veya en yakın acil servis; ağır durumda 112

Glokom türleri

Glokomun alt türleri, drenaj açısının durumu, optik sinir bulguları, başlangıç yaşı ve altta yatan nedenlere göre ayrılır. Açık açılı glokom genellikle yavaş ve sessiz ilerler. Normal basınçlı glokomda basınç normal ölçülebilir. Açı kapanması akut veya daha yavaş seyredebilir. İkincil glokomlar başka göz hastalıkları, yaralanma veya bazı ilaçlarla ilişkili olabilir. Çocukluk çağı glokomu erişkin glokomundan farklı değerlendirilir.[6][7]

Alt türlerin belirtileri, tanı yaklaşımı ve tedavi seçenekleri farklılaşabilir. Ayrıntılı sınıflandırma için glokom türleri rehberine bakabilirsiniz.

Kimlerde risk daha yüksek olabilir?

Risk, tek bir özelliğe göre belirlenmez. Ailede glokom öyküsü, ileri yaş, göz içi basıncının yüksek olması, bazı göz yapısı özellikleri, miyopi veya hipermetropi, ince santral kornea, diyabet, dolaşım sorunları, geçirilmiş göz yaralanması ve uzun süreli steroid kullanımı dikkate alınabilir.[3][4]

Aile öykünüz varsa bunu muayenede belirtin. Ailede glokom bulunması, diğer aile bireylerinin de otomatik olarak glokom olduğu anlamına gelmez; ancak değerlendirme ihtiyacını etkileyebilir. Yetişkinlerin 40 yaş civarında kapsamlı göz muayenesi olması, risk faktörü bulunanlarda ise daha sık değerlendirme yapılması düşünülebilir; aralığı hekim belirler.[3] Aile öyküsü için ailede glokom varsa kontrol rehberine bakabilirsiniz.

Glokom tanısı nasıl konur?

Tanıda amaç, optik sinirin görünümünü, görme işlevini, göz içi basıncını ve gözün drenaj açısını birlikte değerlendirmektir. Göz bebeğinin damla ile büyütüldüğü kapsamlı muayene, görme alanı testi ve gerekli görülen diğer incelemeler tanı sürecinin parçaları olabilir.[2][3]

Glokom tanısında görme alanı testi yapılan yetişkin kadın ve göz tansiyonu değerlendirme cihazı

Göz içi basıncı ölçümü

Göz içi basıncı glokom açısından önemli bir ölçümdür, ancak tek başına tanı koydurmaz. Kornea kalınlığı ölçümün yorumunu etkileyebilir. Bu nedenle tek bir değeri hastalığın kesin kanıtı veya yokluğu olarak değerlendirmek doğru değildir.[1][6]

Optik sinir ve drenaj açısının değerlendirilmesi

Optik sinir muayenesi, sinir başındaki glokoma özgü yapısal değişiklikleri değerlendirmeye yardımcı olur. Gonioskopi, gözün drenaj açısının açık veya dar olup olmadığını anlamak için kullanılır. Açı kapanması şüphesinde bu değerlendirme özellikle önemlidir.[4][5][6]

OCT ve görme alanı aynı şeyi göstermez

OCT, optik sinir ve retina sinir lifi tabakasındaki yapısal özellikleri incelemeye yardımcı olur. Görme alanı testi ise görmenin işlevsel olarak hangi bölgelerde etkilendiğini değerlendirir. Bu testler birbirinin yerine geçmez; sonuçlar klinik muayene ve zaman içindeki değişimle birlikte yorumlanır. Yalnızca OCT sonucuna bakarak glokom tanısı konulamaz.[4][6]

Glokom değerlendirmesinde testlerin farklı rolleri
Değerlendirme Temel olarak neyi gösterir? Sınırı
Göz içi basıncı Basınç düzeyine ilişkin ölçüm Tek başına glokom tanısı koydurmaz
OCT Optik sinir ve sinir lifi tabakasındaki yapısal değişiklikler Tek başına görme işlevini veya tanıyı belirlemez
Görme alanı Görme işlevindeki, özellikle alan kaybındaki değişiklikler İzlemde aynı cihaz ve aynı test stratejisi kullanılması önerilir; glokom izleminde en önemli testlerden biridir.[6]
Gonioskopi Drenaj açısının yapısı ve açı kapanması riski Diğer muayene ve testlerin yerini tutmaz

Glokom nasıl tedavi edilir?

Tedavinin temel amacı, mevcut görmeyi korumak ve optik sinir hasarının ilerlemesini yavaşlatmaktır. Kaybolmuş sinir lifleri ve buna bağlı görme kaybı genellikle geri getirilemez. Tedavi seçimi glokomun türüne, hasarın düzeyine, göz yapısına ve kişinin risklerine göre belirlenir.[2][3]

Damla tedavisi

Göz damlaları göz içi sıvı üretimini azaltmayı veya sıvının dışa akışını artırmayı hedefleyebilir. Damla tedavisi başlanmışsa, kendinizi iyi hissetseniz bile ilacı kendi kararınızla bırakmayın. Yanma, kızarıklık, batma, bulanıklık veya başka bir sorun olursa tedaviyi kendi kendinize değiştirmek yerine sağlık profesyonelinden görüş alın.[3]

Göz damlası uygulama kontrol listesi

  • Ellerinizi yıkayın.
  • Başınızı hafifçe geriye alın ve alt göz kapağını nazikçe aşağı çekin.
  • Damla ucunu göze, kirpiklere veya cilde değdirmeyin.
  • Damlayı oluşan küçük cebe uygulayın ve gözünüzü kırpmadan kapatın.
  • Doktorunuzun önerdiği süre boyunca gözün burun tarafındaki iç köşesine hafifçe bastırın.
  • Birden fazla damla kullanıyorsanız aradaki süreyi size verilen talimata göre uygulayın.

Bu liste genel eğitim içindir. İlacın adı, dozu ve kullanım sıklığı kişiye özel olarak belirlenir.[8]

Lazer ve cerrahi seçenekler

Bazı hastalarda lazer, drenajı kolaylaştırma veya basıncı düşürme amacıyla değerlendirilebilir. Lazer seçimi glokomun türüne ve gözün açısına göre değişir. Cochrane derlemesinde (40 çalışma) lazer ile ilaç karşılaştırmasında basınç kontrolü etkisi çalışmalar arasında tutarsız bulunmuş ve çoğu çalışma körlemesiz olduğu için kanıt kesinliği düşüktür; bu nedenle tek bir yöntemin herkes için üstün olduğu söylenemez. Lazerin yan etkileri (ör. erken basınç artışı) olabilir.[9]

Damla ve lazerle yeterli kontrol sağlanamadığında veya hastalık ilerlediğinde cerrahi seçenekler gündeme gelebilir. Cerrahinin amacı basıncı kontrol etmeye yardımcı olmaktır; yöntem ve takip gereksinimi kişiye göre değişir. SLT lazer, argon lazer ve glokom ameliyatı hakkında ayrıntılar ilgili sayfalarda ele alınır.

Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.

Hedef basınç ve takip nasıl planlanır?

Glokomda herkes için geçerli tek bir hedef göz içi basıncı yoktur. Hedef, başlangıç bulguları, optik sinir hasarının düzeyi, görme alanı, göz yapısı ve hastalığın seyri dikkate alınarak belirlenir. Takip sırasında yeni bulgulara göre bu hedef yeniden değerlendirilebilir.[6]

Başlangıçta genellikle başlangıç basıncına göre yüzde 20 ile 30 düşüş makul bir ilk hedef olarak düşünülebilir; hekim bunu hastalığın seyrine göre ayarlar. Bu oran sizin kişisel hedefiniz değildir. Kişi kendi hedef basıncını veya kontrol aralığını kendisi belirlememelidir.[4]

Takipte basınç ölçümleri, optik sinir muayenesi, görme alanı ve gerektiğinde OCT gibi değerlendirmeler zaman içindeki değişimi anlamak için birlikte kullanılabilir. Aynı testin güvenilir ve karşılaştırılabilir biçimde tekrarlanması önemlidir. Takip aralığı hastalığın durumuna göre belirlenir; genel bir aralık bütün kişiler için doğru değildir.[6]

Günlük yaşam ve güvenli yaklaşım

Glokom çoğu zaman uzun süreli takip gerektirir. Kontrolleri aksatmamak, reçete edilmiş tedaviyi kendi kendine değiştirmemek ve yeni görme değişikliklerini bildirmek önemlidir. Görme alanı etkilenmiş kişilerde aydınlatma, merdiven güvenliği ve günlük işlerin düzenlenmesi yararlı olabilir. Bu düzenlemeler tedavinin yerine geçmez.[2]

Görme alanı kaybı günlük işlevleri etkileyebileceğinden araç kullanımı gibi güvenlik gerektiren konuları hekimle konuşun. Görme rehabilitasyonu, mevcut görmeyi günlük yaşamda daha işlevsel kullanmaya yardımcı olabilir.[2]

Glokomla yaşam için iyi aydınlatılmış, kontrastlı merdivenlerde trabzana tutunan yetişkin kadın

Muayenede hekime sorulabilecek sorular

  • Benim glokom türüm veya glokom şüphem nedir?
  • Göz içi basıncı ölçümüm, optik sinir muayenem ve görme alanı sonucum birlikte ne gösteriyor?
  • OCT sonucum görme alanı sonucumla uyumlu mu?
  • Benim için hedef basınç hangi bulgulara göre belirleniyor?
  • Takipte hangi testler tekrarlanacak ve hangi değişiklik tedavi planını etkileyebilir?
  • Kullandığım damlanın yan etkileri olursa ne yapmalıyım?
  • Aile üyelerim için göz muayenesi gerekip gerekmediğini nasıl değerlendirmeliyiz?
  • Hangi belirtilerde rutin kontrolü beklemeyip acile başvurmalıyım?

Sık sorulan sorular

Göz tansiyonu tek gözde olabilir mi?

Her iki göz ayrı ayrı değerlendirilir. Akut açı kapanması bir gözde yaşandıysa diğer göz de yüksek riskli kabul edilebilir ve hekim diğer göz için önleyici lazer iridotomiyi değerlendirebilir.[5]

Gözde çukurlaşma ne demektir?

Optik sinir başındaki çukurlaşma bazı kişilerde glokom şüphesini artırabilir. Ancak tek başına çukurlaşma tanı koydurmaz; sinirin görünümü, göz içi basıncı, görme alanı ve gerekirse OCT birlikte değerlendirilir.[4]

Göz tansiyonu gözde şişlik yapar mı?

Göz çevresindeki şişlik veya gözde dolgunluk hissi tek başına glokom tanısı koydurmaz.

Şişlikle birlikte şiddetli ağrı, kızarıklık, ani görme değişikliği, haleler, bulantı veya kusma varsa acil değerlendirme gerekir.[3][5]

Glokom damlası gözümü yakarsa bırakmalı mıyım?

Damlayı kendi kararınızla bırakmayın veya değiştirmeyin. Yan etkiyi, kullandığınız ilacın adını ve belirtilerin ne zaman başladığını sağlık profesyoneline bildirin. Size özel değişiklik muayene ve tedavi planına göre yapılır.[3]

Glokom tamamen iyileşir mi?

Glokomda oluşmuş optik sinir hasarı genellikle geri döndürülemez. Tedavinin amacı mevcut görmeyi korumak ve sonraki hasarı yavaşlatmaktır. Bu nedenle erken değerlendirme ve düzenli takip önemlidir.[2]

Kaynaklar

  1. National Eye Institute (NEI). Glaucoma and eye pressure. NIH, erişim 26.10.2026. https://www.nei.nih.gov/eye-health-information/eye-conditions-and-diseases/glaucoma/glaucoma-and-eye-pressure
  2. National Eye Institute (NEI). Glaucoma. NIH, erişim 26.10.2026. https://www.nei.nih.gov/eye-health-information/eye-conditions-and-diseases/glaucoma
  3. American Academy of Ophthalmology (AAO). Understanding Glaucoma: Symptoms, Causes, Diagnosis, Treatment. Erişim 26.10.2026. https://www.aao.org/eye-health/diseases/what-is-glaucoma
  4. American Academy of Ophthalmology (AAO). Primary Open-Angle Glaucoma Preferred Practice Pattern 2025. Şubat 2026. https://www.aao.org/education/preferred-practice-pattern/primary-open-angle-glaucoma-ppp
  5. American Academy of Ophthalmology (AAO). Primary Angle-Closure Disease Preferred Practice Pattern 2025. Şubat 2026. https://www.aao.org/education/preferred-practice-pattern/primary-angle-closure-disease-ppp
  6. European Glaucoma Society. Terminology and Guidelines for Glaucoma, 5th Edition. Br J Ophthalmol 2021;105(Suppl 1):S1-S169. doi:10.1136/bjophthalmol-2021-egsguidelines. https://bjo.bmj.com/content/105/Suppl_1/1
  7. National Eye Institute (NEI). Types of glaucoma. NIH, erişim 26.10.2026. https://www.nei.nih.gov/eye-health-information/eye-conditions-and-diseases/glaucoma/types-glaucoma
  8. American Academy of Ophthalmology (AAO). How to put in eye drops. Erişim 26.10.2026. https://www.aao.org/eye-health/treatments/how-to-put-in-eye-drops
  9. Rolim-de-Moura CR, Paranhos A, Loutfi M, Burton D, Wormald R, Evans JR. Laser trabeculoplasty for open-angle glaucoma and ocular hypertension. Cochrane Database Syst Rev 2022;8:CD003919. doi:10.1002/14651858.CD003919.pub3. PMID 35943114. https://cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD003919.pub3

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Size uygun tanı ve tedavi, muayene sonrası hekiminiz tarafından belirlenir.

Yardım

Aradığınızı bulamadınız mı?

Dilediğiniz soruları doktorlarımıza sorabilirsiniz.

Yukarı

Tercihleriniz önemlidir. Harita, video ve site analitiği izniniz olmadan yüklenmez.

Bize ulaşın

Doktorumuza soru sorun

Acil durumlar için değildir. Ani görme kaybı, göz yaralanması, kimyasal temas veya şiddetli ağrıda en yakın acil servise başvurun ya da 112'yi arayın. Bu form çevrim içi muayene veya teşhis kanalı değildir.

Size dönebilmemiz için telefon veya e-postadan en az birini yazın.

Kimlik numarası, tetkik sonucu, reçete veya fotoğraf paylaşmayın. Gerekli bilgiler muayene sırasında değerlendirilir.

İlettiğiniz bilgiler sorunuzun yanıtlanması amacıyla işlenir. Ayrıntılar: KVKK Aydınlatma Metni.

Sorularınız 24 saat içinde yanıtlanır.