Oküloplasti nedir? Göz kapağı, gözyaşı yolu ve göz çukuru cerrahisi

Oküloplasti hangi sorunlarla ilgilenir?

Oküloplasti tek bir ameliyatı değil, göz kapakları, gözyaşı drenaj sistemi ve orbita olarak adlandırılan göz çukuru çevresindeki farklı sorunların değerlendirilmesini ifade eder. Bir yakınma işlevsel, estetik veya her iki niteliği birden taşıyabilir.

Kimlerde değerlendirme düşünülebilir?

Göz kapağı düşüklüğü, kapağın içe veya dışa dönmesi, gözyaşının sürekli akması, tekrarlayan kapak kistleri, kapak çevresinde değişen bir lezyon, gözün öne doğru çıkması veya göz hareketleriyle ilişkili çift görme oküloplasti değerlendirmesi gerektirebilir. Çocuklarda kapak düşüklüğü görme gelişimini etkileyebileceğinden sabit bir yaş beklenmeden göz muayenesi yapılmalıdır.^[3][5]

Her yakınma ameliyat gerektirmez. Dalgalanan veya çift görmenin eşlik ettiği kapak düşüklüğünde önce altta yatan neden değerlendirilir. Belirgin kuru gözde kapak ameliyatlarının göz yüzeyiyle ilgili riskleri artabilir. Tiroid göz hastalığının iltihaplı döneminde kapak veya orbita cerrahisi genellikle hastalık durulana kadar ertelenir. Aspirin ya da kan sulandırıcı kullanıyorsanız bunu hekime bildirin; kendi kendinize kesmeyin.^{[1][4][5][12]}

Muayenede neler değerlendirilir?

Değerlendirme, şikayetin ve başlangıç zamanının öğrenilmesiyle başlar. Göz kapağının konumu ve hareketi, iki göz arasındaki fark, göz bebeği ve göz hareketleri incelenebilir. Görme, görme alanı, göz yüzeyi, kapak kenarı ve gözyaşı drenajı da soruna göre değerlendirilir. Kullanılan ilaçlar, önceki göz veya yüz işlemleri, travma, çift görme ve eşlik eden hastalıklar paylaşılmalıdır.

Gözyaşı kanalındaki tıkanıklık sürekli sulanmanın tek nedeni değildir. Bu nedenle gözyaşı yolu muayenesi yapılmadan doğrudan ameliyat kararı verilmez. Kapak çevresindeki tekrarlayan veya değişen lezyonlarda kesin tanı için örnekleme gerekebilir. Orbita sorunlarında görme, göz hareketleri ve çevre dokular birlikte ele alınır.^[9][10]

Alternatifler ve tedavi amacı

Tedavinin amacı soruna göre değişir. Kapağın korneayı tahriş etmesini azaltmak, görme alanını korumak, sulanmanın nedenini düzeltmek, göz yüzeyini rahatlatmak veya görünümle ilgili beklentiyi değerlendirmek hedeflenebilir.

• İzlem: Belirti hafifse veya sorunun seyri gözlenebiliyorsa uygun olabilir.
• Göz yüzeyini desteklemek: Bazı kapak sorunlarında yağlayıcı tedaviler yakınmayı azaltabilir, ancak altta yatan yapısal sorunu her zaman çözmez. Kapak temizliği de bazı durumlarda geçici rahatlama sağlayabilir.^[7]
• Kapak kisti bakımı: Uygun görülen şalazyonlarda sıcak kompres ve kapak hijyeni düşünülebilir; düzelmeyen veya büyüyen lezyonlar yeniden değerlendirilmelidir.^[8]
• Cerrahi dışı seçenekler: Kırışıklık, torbalanma veya hafif gevşeklik gibi estetik yakınmalarda cerrahi dışı yöntemler ayrıca değerlendirilir. Cerrahi dışı göz kapağı yöntemleri ve göz çevresinde botulinum sayfalarında konuya ilişkin ayrı bilgiler bulunur.
• Cerrahi: Görme, göz yüzeyi veya günlük yaşam etkileniyorsa ya da yapısal sorun kalıcıysa düşünülebilir. Cerrahinin gerekip gerekmediği muayene sonucuna bağlıdır.

Süreç, işlem süresi ve toparlanma

Genel süreç; muayene, gerekirse ek testler, seçeneklerin ve sınırların konuşulması, işlem kararı verilirse hazırlık, işlem sonrası kontrol ve iyileşmenin izlenmesinden oluşur. Kaynaklardaki genel hasta bilgilerinde yaşa bağlı ptozis ameliyatı yaklaşık 1 saat, entropion ve ektropion işlemleri yaklaşık 45 dakika olarak anlatılır; bu süreler her işlem ve kişi için geçerli değildir.^[3][6][7]

Ameliyathanede geçen süre ile hazırlık ve gözlem dahil merkezde geçirilen süre farklıdır. Anestezi yaklaşımı, işlem süresi ve kontrol planı yapılacak işleme ve kişisel bulgulara göre değişir. Hekimin işlem için verdiği program önceliklidir. Kapak ameliyatlarından sonra şişlik ve morarma çoğu kişide yaklaşık iki hafta içinde belirgin azalabilir; nihai sonuç haftalar veya aylar içinde değerlendirilir. İlk kontrol çoğunlukla 1-2 hafta içinde planlanır.^[3][6][7]

Oküloplasti cerrahisinin önemli riskleri

Riskler işlemin türüne, kişinin göz yüzeyine, önceki işlemlerine ve altta yatan nedene göre değişir. Kapak ameliyatlarında eksik veya fazla düzeltme, ek ameliyat gereksinimi, enfeksiyon, kanama, skar, göz yüzeyi kuruluğu ve uykuda kapağın tam kapanmaması görülebilir. Entropion veya ektropion tekrarlayabilir. Gözyaşı yolu ameliyatlarında burun kanaması ve tıkanıklığın tekrarı; orbita cerrahisinde çift görme ve nadiren görme etkilenmesi gibi riskler konuşulmalıdır.^{[3][4][6][7][9][12]}

Şiddetlenen ağrı, ani görme azalması, belirgin kızarıklık, yoğun akıntı veya kapağın kapanmaması durumunda beklemeden sağlık değerlendirmesi alınmalıdır. Risklerin kişisel anlamı ve işlem sonrası başvuru yolu muayenede açıklanır.^[12]

Alt konular ve diğer özel alanlar

Göz kapağı sorunları arasında blefaroplasti, ptozis, entropion ve ektropion bulunabilir. Blefaroplasti hem kozmetik hem de işlevsel nedenlerle yapılabilir.^[11] Ptozis ameliyatında kapağı kaldıran kas veya tendon ilerletilebilir ya da kısaltılabilir; kas çok zayıfsa kaş askısı gibi farklı yöntemler gerekebilir. Entropion veya ektropionda kapak kenarı sıkılaştırılarak göze göre yeniden konumlandırılabilir. Yöntem, nedene ve muayene bulgularına göre seçilir. Ayrıntılı bilgi için göz kapağı ameliyatı ve blefaroplasti sayfalarına bakabilirsiniz.^{[3][6][7][11]}

Gözyaşı kanalı tıkanıklığı, gözyaşı drenaj sistemini etkileyebilir; sulanmanın başka nedenleri de olabilir. Ayrıntılı bilgi için gözyaşı yolları hastalıkları sayfasına ve çocuklardaki durumlar için bebeklerde gözyaşı kanalı tıkanıklığı sayfasına geçebilirsiniz.^[9]

Tiroid göz hastalığı, göz çukuru hastalıkları, kapak tümörleri ve gözün alınması sonrası protez uygulamaları daha özel değerlendirme gerektirir. Tiroid göz hastalığında gözde öne çıkma, çift görme, ağrı, renkleri soluk görme veya görme azalması görülebilir; görme siniri etkilenmesi şüphesinde acil değerlendirme gerekir. Kapak çekilmesi, gözün tam kapanmamasına ve göz yüzeyinin kurumasına yol açabilir.^[4][13] Kapak tümörleri iyi huylu veya kötü huylu olabilir; değişen, kanayan, kirpik kaybıyla birlikte olan veya tekrarlayan lezyonlar değerlendirilmelidir.^[10] Gözün alınması ve protez uygulaması ayrı cerrahi ve rehabilitasyon kararları içerir.^[14]

Kurumdaki kapsam

Marmara Göz Tıp Merkezi göz kapağı cerrahisi alanında değerlendirme yapar; bu sayfadaki her işlemin merkezde uygulandığı anlamına gelmez ve uygun yaklaşıma muayenede karar verilir. Göz kapağında plazma yöntemi uygulanır; ayrıntılı bilgi cerrahi dışı göz kapağı yöntemleri sayfasındadır.

Blefarospazmda (kapak spazmı) botulinum toksin yöntemi: Bu yöntem merkezimizde uygulanmamaktadır. Tedavi seçenekleri, kişinin klinik bulguları ve yöntemin yararları, riskleri ve sınırlılıkları birlikte değerlendirilerek belirlenir. İğneli RF, CO2 veya Erbium lazer, HIFU ve mezoterapi de merkezimizde uygulanmaz.

Oküloplasti işlemlerinin SGK veya özel sigorta kapsamı işlem ve sözleşmeye göre değişebilir; güncel durumu randevu öncesinde ilgili kurumdan teyit edin.

Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.

Sık sorulan sorular

Oküloplasti için hangi hekime başvurulur?

Başlangıç değerlendirmesi göz hastalıkları uzmanı muayenesiyle yapılabilir. İşlemi yapacak kişinin ilgili deneyimi, önerilen işlemin kapsamı, alternatifleri ve takip planı randevu sırasında sorulmalıdır.

Sürekli göz sulanması gözyaşı kanalı tıkanıklığı anlamına mı gelir?

Hayır. Göz yüzeyi, kapak kenarı ve gözyaşı drenaj sistemiyle ilgili farklı nedenler sulanmaya yol açabilir. Bu nedenle yalnızca belirtiye bakılarak gözyaşı yolu ameliyatı kararı verilmez.^[9]

Göz çevresindeki kapak kisti ne zaman yeniden değerlendirilmelidir?

Büyüyen, tekrarlayan, uzun süren veya görünümünde değişiklik olan kapak lezyonları yeniden değerlendirilmelidir. Tekrarlayan ya da değişen bir lezyon başka bir kapak hastalığını taklit edebilir.^[8][10]

Oküloplasti değerlendirmesi için ne yapmalıyım?

Yakınmanızın başlangıç zamanını, değişimini, önceki göz işlemlerini ve kullandığınız ilaçları not ederek göz muayenesi için iletişim sayfasından başvuru bilgilerini inceleyebilirsiniz. Ani görme kaybı veya nörolojik belirtilerde randevu beklemeyin.