İçeriğe geç
Cumhuriyet Mah. Annem Sk. No:4, Adapazarı / Sakarya bilgi@marmaragoz.com
Hastalık

Glokom Türleri: Açık Açılı, Açı Kapanması ve Diğer Tipler

Glokom, göz içi basıncından ibaret olmayan ve görme sinirinde hasara yol açabilen bir hastalık grubudur. Açık açılı tip çoğu zaman yavaş ve belirtisiz ilerlerken açı kapanması ani ağrı, kızarıklık, bulanık görme ve bulantıyla acil hale gelebilir. Çocukluk çağı ve ikincil glokomlarda değerlendirme nedeni ve başvuru hızı farklıdır.[1][2]

Yazan: Marmara Göz Tıp MerkeziSite editörü: Seyfi Dertli (seyfi@marmaragoz.com)Son güncelleme:

Mutfak masasında glokom için göz damlasını sakin biçimde kullanan ileri yaştaki kadın Temsili görsel
Etkilenen yapı
Görme siniri (optik sinir)
Belirtiler
Açık açılıda erken dönemde belirti olmayabilir; akut açı kapanmasında ağrı ve bulanık görme olabilir
Tanı
Basınç, gonioskopi, görme siniri/OCT ve görme alanının birlikte değerlendirilmesi
Tedavi
Glokom tipine ve klinik bulgulara göre ilaç, lazer veya cerrahi

Ani şiddetli göz ağrısı, kızarık göz, bulanık görme veya ışık çevresinde halkalarla birlikte bulantı ya da kusma varsa açı kapanması atağı olasılığı nedeniyle beklemeyin. Aynı gün en yakın acil servise başvurun. Durum ağırsa veya görme kaybı belirginse 112’yi arayın.[2][5][7]

Glokom değerlendirmesi için görme alanı cihazında muayene edilen orta yaşlı bir kadın

Glokom türleri nasıl ayrılır?

Tür ayrımında yalnız göz içi basıncına bakılmaz. Drenaj açısının açık veya kapanmaya eğilimli olması, görme sinirindeki hasar, belirtilerin başlangıç biçimi ve glokoma yol açan başka bir durumun bulunup bulunmaması birlikte değerlendirilir. Normal ölçülen basınçla da glokom görülebilir; yüksek basınç ise tek başına glokom tanısı koydurmaz.[1][4][6]

Glokom tiplerinin temel farkları
Tip Temel mekanizma veya özellik Belirti eğilimi Aciliyet Tedavi eğilimi
Primer açık açılı glokom Drenaj açısı açık olsa da sıvı dışa daha yavaş akar. Erken dönemde çoğunlukla belirti yoktur; ilerledikçe çevresel görme etkilenebilir. Genellikle ani atak şeklinde değildir; gecikmeden değerlendirme ve izlem gerekir. Basıncı düşürmeye yönelik ilaç, lazer veya cerrahi seçenekleri klinik duruma göre değerlendirilir.[1][2][3]
Açı kapanması hastalıkları İrisin dış kenarı drenaj açısını daraltır veya kapatır. Şüpheli durum, basınç artışı ya da optik sinir hasarı farklı alt gruplar oluşturur. Yavaş seyir belirtisiz olabilir; akut atakta ağrı, kızarıklık, bulanıklık, ışık halkaları, bulantı veya kusma görülebilir. Akut atak tıbbi acildir ve hemen değerlendirilmelidir. Acil basınç kontrolü ve uygun olguda lazer veya başka işlemler; seçim muayeneyle yapılır.[2][5]
Normal basınçlı glokom Açık açılı glokom özellikleri ve görme siniri hasarı basınç normal aralıkta ölçülürken görülebilir. Erken dönemde belirti olmayabilir. Ani atak tipik değildir; ilerleme açısından düzenli takip gerekir. Basıncı düşürmek bu hastalarda da yarar sağlayabilir; hedef kişiye göre belirlenir.[4][6]
İkincil glokom Üveit, steroid kullanımı, göz yaralanması, pigment veya eksfoliasyon gibi başka bir durumla ilişkili olabilir. Neovasküler tip genellikle diyabet ya da damar tıkanıklığı hastalığına bağlıdır. Nedene göre ağrı, kızarıklık veya görme azalması olabilir; bazı kişilerde belirti sınırlı kalabilir. Nedene ve bulgulara göre değişir; ani ağrı veya görme azalması acil değerlendirme gerektirir. Glokomla birlikte altta yatan nedenin yönetimi gerekir.[3][8]
Çocukluk çağı ve konjenital glokom Drenaj sisteminin gelişimsel bozukluğu söz konusu olabilir. Kornea bulanıklığı, ışığa hassasiyet, aşırı sulanma veya gözün büyümesi görülebilir. Çocuklarda değerlendirme ve gerekli tedavi geciktirilmemelidir. Çocukluk çağı glokomunda cerrahi temel tedavi olabilir; ilaçlar bazı durumlarda geçici köprü olarak kullanılır.[3][9]

Primer açık açılı glokom

Primer açık açılı glokomda drenaj açısı açıktır, ancak göz içi sıvısının dışa akışı yeterince etkili olmayabilir. Erken dönemde kişi görme kaybını fark etmeyebilir. Görme siniri hasarı ilerledikçe çevresel görme alanında kayıp gelişebilir. Aile öyküsü ve diğer kişisel özellikler değerlendirmede önem taşıyabilir; tek bir risk faktörü tanı anlamına gelmez. Ayrıntılı tanı ve takip bilgisi için glokom belirtileri, tanı ve tedavisi rehberine bakabilirsiniz.[2][3][4]

Normal basınçlı glokom

Normal basınçlı glokom, basınç ölçümleri normal aralıkta olsa da açık açılı glokomla uyumlu görme siniri ve görme alanı hasarının bulunabildiği bir tablodur. Bu nedenle tek bir basınç ölçümü glokomu dışlamaz. Tedavi ve izlem hedefleri, hasarın özellikleri ve zaman içindeki değişimi dikkate alınarak kişiye göre belirlenir.[1][3][4]

Açı kapanması hastalıkları

Açı kapanması, drenaj açısının daralması veya kapanmasıyla ilişkilidir. Açı kapanması şüphesi, göz içi basıncı artışı ve glokomatöz görme siniri hasarı aynı şey değildir; bunlar farklı değerlendirme basamaklarını ifade eder. Gonioskopide en az 180 derecelik iridotrabeküler temasın görülmesiyle tanımlanan açı kapanması hastalıklarında, basınç artışı veya periferik ön sineşi bulunup bulunmamasına ve optik sinir hasarına göre şüpheli açı kapanması, açı kapanması ve açı kapanması glokomu ayrımı yapılır.[5]

Yavaş ya da kronik açı kapanması belirti vermeyebilir, ancak tedavi ve takip gerektirebilir. Akut açı kapanması ise ani göz ağrısı, baş ağrısı, kızarıklık, bulanık görme, ışık çevresinde halkalar, bulantı veya kusma ile ortaya çıkabilir ve acildir.[2][5]

Açı kapanması riski; gözün anatomik özellikleri, aile öyküsü, yaş, hipermetropi ve bazı başka özelliklerle ilişkili olabilir. Risk faktörleri bir kişide hastalık bulunduğunu tek başına göstermez. Açı değerlendirmesinde gonioskopi temel testlerden biridir; ön segment görüntüleme yöntemleri bazı durumlarda tamamlayıcı olabilir. Akut kriz sonrasında lazer iridotomi gibi seçeneklerin uygunluğu, muayene bulgularına göre hekim tarafından belirlenir.[5][6]

İkincil glokomlar

İkincil glokom, glokomun başka bir göz hastalığı, hastalık süreci, ilaç veya yaralanmayla ilişkili olduğu durumlar için kullanılır. Neovasküler glokom genellikle diyabet veya damar tıkanıklığı hastalığına bağlı yeni damar oluşumlarıyla gelişebilir. Bu durumda önce altta yatan hastalık, ardından glokomun kendisi yönetilir. Eksfoliyatif glokom açık açılı bir ikincil tiptir ve bazı olgularda primer açık açılı glokomdan daha hızlı ilerleyebilir. Pigmenter glokomda iris pigmenti drenajı tıkayabilir; egzersiz sonrasında bulanıklık veya ışık çevresinde haleler görülebilir. Üveit, steroid kullanımı, katarakt, tümör veya göz yaralanması da ikincil glokomla ilişkili olabilir.[3][7][8]

Bu grupta yalnızca göz içi basıncını düşürmek yeterli olmayabilir. Altta yatan nedenin araştırılması ve yönetilmesi gerekir. Ağrı, kızarıklık, belirgin görme azalması veya hızlı kötüleşme varsa başvuru geciktirilmemelidir.[3][8]

Çocukluk çağı ve konjenital glokom

Çocukluk çağı glokomu, doğuştan veya çocukluk döneminde başlayan drenaj sistemi sorunlarıyla ilişkili olabilir. Kornea bulanıklığı, ışığa hassasiyet, aşırı sulanma ve gözün normalden büyük görünmesi uyarıcı bulgulardır. Çocuklarda hastalık hızlı ilerleyebileceğinden bu belirtiler fark edildiğinde göz değerlendirmesi geciktirilmemelidir. Çocukluk çağı glokomunda tanı ve tedavi planı erişkin glokomundan farklı olabilir.[3][9]

Tanı ve takip için hangi sayfaya bakılmalı?

Glokomun tanısı tek başına göz içi basıncı, OCT veya başka bir testle konmaz. OCT yapısal, görme alanı ise işlevsel bilgi sağlar ve bu testler birbirinin yerine geçmez. Tanı ve takip için glokom rehberine, aile öyküsü bulunan kişiler için ailede glokom varsa kontrol rehberine bakabilirsiniz.[4][6]

Muayenede sorulabilecek sorular

  • Glokomun hangi tipi veya alt grubu düşünülüyor?
  • Görme siniri ve görme alanında hasar var mı?
  • Göz içi basıncı hedefi hangi bulgulara göre belirleniyor?
  • OCT ve görme alanı sonuçları birbirini nasıl tamamlıyor?
  • Hangi belirtilerde planlanan kontrolden önce başvurmalıyım?

Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.

Sık sorulan sorular

Göz tansiyonu ile glokom aynı şey midir?

Hayır. Göz içi basıncı glokom riskini artırabilir, ancak yüksek basınç her kişide glokom oluşturmaz. Normal basınç ölçülürken de glokom gelişebilir. Tanı, görme siniri ve görme alanı gibi bulguların birlikte değerlendirilmesine dayanır.[1][4]

Glokom tek gözde mi, iki gözde mi olur?

Her iki gözün de ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir. Akut açı kapanması bir gözde yaşandığında diğer gözde de açı kapanması riski yüksek olabilir ve hekim diğer göz için koruyucu lazer iridotomiyi değerlendirebilir. Bu nedenle bir gözdeki atağın ardından diğer gözün değerlendirilmesi geciktirilmemelidir.[5]

Kapalı açılı glokom atağı beklenebilir mi?

Hayır. Ani şiddetli ağrı, kızarıklık, bulanık görme, ışık çevresinde halkalar, bulantı veya kusma varsa bu belirtiler acil değerlendirme gerektirir. Randevu veya mesaj yanıtı beklenmemelidir.[2][5][7]

Glokomda görme kaybı geri döner mi?

Glokomun oluşturduğu görme siniri hasarı geri döndürülemez. Tedavi, sonraki hasarı yavaşlatmayı veya durdurmayı amaçlar. Bu nedenle belirti olmasa bile kişiye uygun muayene ve takip önemlidir.[2][3]

Kaynaklar

  1. National Eye Institute (NEI). Glaucoma and eye pressure. NIH, erişim 26.10.2026. https://www.nei.nih.gov/eye-health-information/eye-conditions-and-diseases/glaucoma/glaucoma-and-eye-pressure
  2. National Eye Institute (NEI). Glaucoma. NIH, erişim 26.10.2026. https://www.nei.nih.gov/eye-health-information/eye-conditions-and-diseases/glaucoma
  3. National Eye Institute (NEI). Types of glaucoma. NIH, erişim 26.10.2026. https://www.nei.nih.gov/eye-health-information/eye-conditions-and-diseases/glaucoma/types-glaucoma
  4. American Academy of Ophthalmology (AAO). Primary Open-Angle Glaucoma Preferred Practice Pattern 2025. Şubat 2026. https://www.aao.org/education/preferred-practice-pattern/primary-open-angle-glaucoma-ppp
  5. American Academy of Ophthalmology (AAO). Primary Angle-Closure Disease Preferred Practice Pattern 2025. Şubat 2026. https://www.aao.org/education/preferred-practice-pattern/primary-angle-closure-disease-ppp
  6. European Glaucoma Society. Terminology and Guidelines for Glaucoma, 5th Edition. Br J Ophthalmol 2021;105(Suppl 1):S1-S169. doi:10.1136/bjophthalmol-2021-egsguidelines. https://bjo.bmj.com/content/105/Suppl_1/1
  7. American Academy of Ophthalmology (AAO). Understanding Glaucoma: Symptoms, Causes, Diagnosis, Treatment. Erişim 26.10.2026. https://www.aao.org/eye-health/diseases/what-is-glaucoma
  8. American Academy of Ophthalmology (AAO). Neovascular glaucoma. Erişim 26.10.2026. https://www.aao.org/eye-health/diseases/neovascular-glaucoma
  9. American Academy of Ophthalmology (AAO). Childhood glaucoma. Erişim 26.10.2026. https://www.aao.org/eye-health/diseases/childhood-glaucoma

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Size uygun tanı ve tedavi, muayene sonrası hekiminiz tarafından belirlenir.

Yardım

Aradığınızı bulamadınız mı?

Dilediğiniz soruları doktorlarımıza sorabilirsiniz.

Yukarı

Tercihleriniz önemlidir. Harita, video ve site analitiği izniniz olmadan yüklenmez.

Bize ulaşın

Doktorumuza soru sorun

Acil durumlar için değildir. Ani görme kaybı, göz yaralanması, kimyasal temas veya şiddetli ağrıda en yakın acil servise başvurun ya da 112'yi arayın. Bu form çevrim içi muayene veya teşhis kanalı değildir.

Size dönebilmemiz için telefon veya e-postadan en az birini yazın.

Kimlik numarası, tetkik sonucu, reçete veya fotoğraf paylaşmayın. Gerekli bilgiler muayene sırasında değerlendirilir.

İlettiğiniz bilgiler sorunuzun yanıtlanması amacıyla işlenir. Ayrıntılar: KVKK Aydınlatma Metni.

Sorularınız 24 saat içinde yanıtlanır.