SLT nedir?
SLT, selektif lazer trabeküloplastinin kısaltmasıdır. Göz içindeki sıvının dışarı akmasına yardımcı olan trabeküler ağa lazer uygulanır. Kısa darbeli, 532 nm dalga boyunda bir lazer, pigment içeren hücreleri seçici olarak hedefler. Bunun sıvı dışa akışını artırarak göz içi basıncını düşürmeye yardımcı olduğu düşünülür; mekanizmanın bütün ayrıntıları kesin olarak açıklanmış değildir.[2][7]
Göz içi basıncının yüksek olması ile glokom aynı şey değildir. Glokom, görme siniri hasarı ve buna bağlı görme alanı kaybı riski taşıyan bir hastalık grubudur. Bazı kişilerde basınç yüksek olduğu halde glokom hasarı bulunmayabilir; bazı glokom hastalarında ise ölçülen basınç normal aralıkta olabilir. SLT kararı tek bir basınç ölçümüne göre verilmez.[2]
SLT kimlerde düşünülebilir?
NICE kılavuzu, yeni tanı almış ve ileri evrede olmayan kronik açık açılı glokomda, ayrıca yaşam boyu görme bozukluğu riski taşıyan ve göz içi basıncı 24 mmHg veya üzerinde olan uygun göz içi basıncı yüksekliği olgularında 360 derece SLT’nin sunulmasını önerir. Bu öneri pigment dağılım sendromu ile ilişkili olguları dışarıda bırakır.[1]
EGS, SLT’yi hafif veya orta evre açık açılı glokom ve göz içi basıncı yüksekliğinde ilk tedavi seçeneklerinden biri olarak değerlendirir. Damla kullanma güçlüğü, damlaların istenmeyen etkileri, tedaviye uyum, sistemik hastalıklar ve kişinin tercihi kararı etkileyebilir. NICE Birleşik Krallık kılavuzudur; Türkiye’deki uygulama kişinin muayene bulgularına göre belirlenir.[1][2]
Kimlerde uygun olmayabilir?
SLT’nin uygunluğu, gözün ön bölümündeki açı yapısının ve glokom türünün değerlendirilmesini gerektirir. Açı kapanması, neovasküler glokom, üveitik glokom, travma sonrası açıda çekilme ve açı gelişim bozukluğu gibi durumlarda lazer trabeküloplasti uygun olmayabilir. Pigmenter glokomda işlem sonrası basınç yükselmesi riski dikkate alınarak daha temkinli yaklaşım gerekebilir.[2]
İleri evre glokomda SLT’nin etkinliğine ilişkin kanıt sınırlıdır. NICE, ileri evrede glokom cerrahisini sunar; cerrahinin uygun olmadığı veya kişinin cerrahiyi istemediği durumlarda damla, SLT veya başka lazer seçenekleri değerlendirilebilir. Daha önce glokom ameliyatı geçirmiş gözlerde de beklenen yarar kişisel bulgulara göre ele alınır.[1][2]
Bu bilgiler kişisel uygunluk kararı anlamına gelmez. Açı yapısı, görme siniri, görme alanı, mevcut tedaviler ve hedef basınç birlikte incelenmeden SLT önerisi çıkarılamaz. Glokomun türleri ve takip yaklaşımı için glokom rehberine ve glokom türleri sayfasına bakabilirsiniz.
SLT nasıl uygulanır?
İşlem sırasında göz, damla ile uyuşturulur. Lazerin uygulanacağı bölgeyi görmeye yardımcı olan özel bir mercek göze yerleştirilebilir. Kişi parlak ışıklar ve tıklama sesleri görebilir veya duyabilir; hafif bir rahatsızlık hissedebilir. SLT, kesi ve dikiş gerektiren bir cerrahi işlem değildir. İşlem genel olarak her göz için yaklaşık 5-10 dakika sürebilir; bu süre işlem öncesi ve sonrası değerlendirmeleri kapsamaz.[2][8]
Basınç yükselmesini önlemeye yönelik bir ilaç işlem öncesinde veya hemen sonrasında bazı kişilerde kullanılabilir. İşlem sonrasında basınç, risk durumuna göre 24 saat içinde veya yüksek riskli gözlerde daha erken kontrol edilebilir. Hafif iltihap için steroid ya da nonsteroid antiinflamatuvar damla 4-7 gün verilebilir, ancak bu her kişi için gerekli değildir. İlaç ve kontrol planı kişisel hekim talimatıdır.[2]
SLT’nin etkisi ne zaman görülür?
SLT’nin etkisi işlemden hemen sonra tam olarak ortaya çıkmayabilir. Göz içi basıncı yanıtı çoğunlukla birkaç hafta içinde değerlendirilir; EGS, etkinliğin 4-8 hafta sonra değerlendirilmesini belirtir. Yanıtın düzeyi kişiye, başlangıç basıncına, glokom türüne ve gözün yapısına göre değişir.[2]
EGS kılavuzunda lazer trabeküloplastinin başlangıçta tedavi edilen gözlerin yaklaşık %80-85’inde etkili olduğu ve ortalama basınç düşüşünün yaklaşık %20-25, başka bir ifadeyle 6-9 mmHg olabildiği bildirilir. Bu oranlar belirli araştırma gruplarındaki ortalama bulgulardır; bir kişinin sonucunu veya görme kaybından korunacağını garanti etmez.[2]
Etki zamanla azalabilir. Gerçek yaşam verilerini aktaran bir derlemede, 831 gözün yer aldığı Birleşik Krallık kayıtlarında başarı oranı, kullanılan başarı tanımına bağlı olarak 6. ayda %70, 12. ayda %45 ve 24. ayda %27 olarak bildirilmiştir. Başka bir 10 yıllık seride başarı %98’den %72’ye gerilemiş ve gözlerin %60’ında yeniden tedavi gerekmiştir. Bu veriler belirli çalışmalara aittir ve her kişiye doğrudan uygulanamaz. SLT glokomu ortadan kaldıran bir tedavi değildir; basınç, görme siniri ve görme alanı izlemi sürer.[7]
İlk tedavinin etkisi azaldığında uygun kişilerde ikinci bir SLT düşünülebilir. NICE, başlangıçtaki başarılı SLT’nin etkisi azalırsa ikinci işlemin değerlendirilebileceğini belirtir. Tekrar SLT bazı çalışmalarda ilk işleme benzer etkinlik ve tolerans göstermiştir; üçüncü ve sonraki seanslar için kanıt daha sınırlıdır.[1][7]
Araştırmalar ne gösteriyor?
LiGHT çalışması, daha önce tedavi almamış açık açılı glokom veya göz içi basıncı yüksekliği bulunan gözlerde ilk tedavi olarak SLT ile damlayı karşılaştırdı. Altı yıllık özette, SLT grubundaki gözlerin %69,8’i hedef basınç düzeyinde veya altında kalırken ilaç ya da glokom cerrahisi gerektirmedi. Bu oran hastalara değil gözlere aittir; çalışma ileri evre glokomu ve kapalı açıyı kapsamaz.[3]
Aynı çalışmanın altı yıllık sonuç özetinde hastalık ilerlemesi damla grubundaki gözlerde %26,8, SLT grubundaki gözlerde %19,6 olarak bildirildi. Trabekülektomi damla grubunda 32 gözde, SLT grubunda 13 gözde; katarakt ameliyatı ise sırasıyla 95 ve 57 gözde gerekti. Bu sonuçlar çalışmadaki belirli hasta grubuna aittir ve SLT’nin her kişide aynı sonucu vereceği anlamına gelmez.[3]
LiGHT çalışmasının 36 aylık keşifsel ikincil analizinde, SLT ile tedavi edilen gözlerin %74,6’sında damlasız hastalık kontrolü sağlandı; yalnızca tek SLT uygulanan gözlerde bu oran %58,2 idi. Ayrı bir ikincil ve post hoc görme alanı analizinde, 48 ayda orta veya hızlı ilerleme damla grubundaki gözlerin %26,2’sinde, SLT grubundaki gözlerin %16,9’unda görüldü. Bu bulgu kişisel görme kaybı hızı olarak yorumlanmamalıdır.[4][5]
SLT sonrası damla gerekir mi?
SLT, damla ihtiyacını geciktirebilir veya azaltabilir, ancak damla gereksinimini ortadan kaldırmaz. Basınç hedefe ulaşmazsa, etki azalırsa veya hastalık ilerlerse damla tedavisi yeniden başlanabilir ya da başka seçenekler değerlendirilebilir. Mevcut damlalar, takip eden hekimin önerisi olmadan bırakılmamalı veya değiştirilmemelidir.[1]
Damla, SLT ve cerrahi seçeneklerin farkı
Bu seçenekler bütün hastalar için aynı sırayla uygulanmaz. Aşağıdaki tablo, kararın hangi başlıklara göre değişebileceğini özetler; bir seçeneği herkes için üstün göstermez.
| Ölçüt | Göz damlası | SLT | Cerrahi |
|---|---|---|---|
| Uygulama | Düzenli ve hekimin belirlediği şekilde kullanılır. | Gözün drenaj bölgesine lazer uygulanır. | Glokomun durumuna göre farklı cerrahi yöntemler değerlendirilir. |
| Olası yarar | Basıncı düşürmeye yardımcı olabilir; etki kullanıma ve yanıta bağlıdır. | Basıncı düşürmeye ve damla ihtiyacını geciktirmeye yardımcı olabilir. | Hastalığın evresine göre basınç kontrolü amacıyla düşünülebilir; ileri hastalıkta başlangıç seçeneği olabilir. |
| Başlıca riskler | Göz yüzeyinde rahatsızlık, alerji ve düzenli kullanımı sürdürme güçlüğü olabilir. | Geçici basınç artışı, hafif iltihap ve bulanıklık görülebilir; nadiren kornea veya makula ile ilgili sorunlar bildirilmiştir. | Riskler uygulanan yönteme göre değişir; ayrıntılı bilgi için glokom ameliyatı sayfasına bakılabilir. |
| Sınırlılık | Düzenli kullanım, uygulama becerisi ve istenmeyen etkiler sorun olabilir. | Herkese uygun değildir; etkisi zamanla azalabilir ve damla yine gerekebilir. | Daha girişimsel bir seçenektir ve yönteme özgü riskleri vardır. |
| Kararı etkileyenler | Hedef basınç, yanıt, uyum ve damla toleransı | Açı yapısı, glokom evresi, hedef basınç ve kişinin tercihi | Hastalık evresi, ilerleme, önceki tedaviler ve gözün özellikleri |
SLT ile ALT arasındaki fark
ALT, trabeküler ağa sürekli argon lazer uygulanmasına dayanan daha eski bir lazer trabeküloplasti yöntemidir. SLT, 532 nm kısa darbeli lazerle pigmentli hücreleri seçici olarak hedefler ve çevre dokuda daha az ısıl hasar oluşturmayı amaçlar. ALT’de ısıl doku hasarı ve periferik ön sineşi riski bildirilmiştir. SLT ve ALT’nin etkinlikleri benzer olabilir; SLT’nin etkisi azalırsa uygun kişilerde tekrarlanması düşünülebilir.[2][6][7]
Gözde kullanılan argon lazer ifadesi retina lazeri için de kullanılabilir; retina uygulamaları ile trabeküler ağa yönelik ALT aynı işlem değildir. ALT hakkında daha fazla bilgi için argon lazer sayfasına bakabilirsiniz.
SLT’nin riskleri nelerdir?
İşlem sonrasında geçici göz içi basıncı yükselmesi, hafif iltihap, bulanık görme, ışığa hassasiyet, kızarıklık ve rahatsızlık görülebilir. Cochrane derlemesinde SLT çalışmalarında erken basınç sıçraması yaklaşık %5 olarak bildirilmiştir; bu oran farklı araştırmaların ortalama bulgusudur. Pigmenter glokomda basınç yükselmesi daha sık olabileceğinden özel dikkat gerekebilir.[2][6]
Nadir sorunlar arasında kornea hasarı veya kornea yetmezliği bildirimi yer alır. Daha önce göz içi ameliyatı geçirmiş gözlerde nadir makula ödemi bildirilmiştir. Belirgin görme azalması, şiddetli veya giderek artan ağrı, artan kızarıklık ya da işlem sonrasında beklenmeyen kötüleşme olursa aynı gün göz hekimiyle iletişime geçilmelidir.[1][2][7]
SLT sonrası belirgin görme azalması, şiddetli veya giderek artan ağrı, artan kızarıklık varsa aynı gün göz hekimiyle iletişime geçin. Ani görme kaybı, kimyasal temas veya ciddi göz yaralanması varsa randevu ya da mesaj beklemeden en yakın acil servise başvurun.
Hekime sorulabilecek sorular
- Benim glokom türüm ve evrem SLT için uygun mu?
- Bu işlemde hedeflenen göz içi basıncı nedir?
- SLT yerine damla veya başka bir tedaviyi seçersem farklar neler olur?
- İşlem sonrasında basınç kontrolüm ne zaman yapılacak?
- Mevcut damlalarımı hangi koşulda değiştireceğim veya sürdüreceğim?
- Benim gözümde basınç yükselmesi veya başka bir risk açısından özel bir durum var mı?
Sık sorulan sorular
SLT hiç işe yaramazsa ne olur?
Basınç yanıtı ve hastalığın seyri yeniden değerlendirilir. Damla, yeniden SLT veya başka bir tedavi seçeneği gündeme gelebilir. Bir hasta bilgilendirme sayfasında, ilk SLT hiç etkili olmadıysa tekrar işlemin etkili olmasının beklenmeyebileceği belirtilir; karar gözün bulgularına göre verilir.[8]
SLT bir ameliyat mı, ağrı yapar mı?
SLT kesi ve dikiş gerektiren bir ameliyat değildir. Göz damla ile uyuşturulur; parlak ışık, tıklama sesi veya hafif rahatsızlık hissedilebilir. Ağrı ve işlem sonrası belirtiler kişiden kişiye değişebilir.[2][8]
SLT sonrası günlük yaşama ne zaman dönülür?
Bir hasta bilgilendirme sayfasında, işlemden sonra bir-iki gün daha sakin davranılıp günlük yaşama dönülebileceği; mercek jelinin temizlenmesine kadar bulanık görme olabileceği belirtilir. Görme durumuna, araç kullanma koşullarına ve kişisel hekim talimatına göre hareket edilmelidir.[8]
SLT’nin ücreti ve sigorta kapsamı nedir?
Ücret ve sigorta kapsamı kuruma, işleme ve güncel düzenlemelere göre değişir; bu sayfada fiyat verilmez. Muayene ve bilgi için iletişim sayfasına başvurabilirsiniz.
Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.
Glokom cerrahisinin genel çerçevesi için glokom ameliyatı sayfasını inceleyebilirsiniz.
Kaynaklar
- National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Glaucoma: diagnosis and management (NG81). 2017, son güncelleme 26.01.2022. https://www.nice.org.uk/guidance/ng81
- European Glaucoma Society. Terminology and Guidelines for Glaucoma, 5th Edition. Br J Ophthalmol 2021;105(Suppl 1):1-169. DOI 10.1136/bjophthalmol-2021-egsguidelines. https://bjo.bmj.com/content/105/Suppl_1/1
- Gazzard G, Konstantakopoulou E, Garway-Heath D ve ark. Laser in Glaucoma and Ocular Hypertension (LiGHT) Trial: Six-Year Results of Primary Selective Laser Trabeculoplasty versus Eye Drops. Ophthalmology 2023;130(2):139-151. DOI 10.1016/j.ophtha.2022.09.009, PMID 36122660. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36122660/
- Garg A, Vickerstaff V, Nathwani N ve ark. Primary Selective Laser Trabeculoplasty for Open-Angle Glaucoma and Ocular Hypertension: Clinical Outcomes, Predictors of Success, and Safety from the LiGHT Trial. Ophthalmology 2019;126(9):1238-1248. DOI 10.1016/j.ophtha.2019.04.012, PMID 31028768. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31028768/
- Wright DM, Konstantakopoulou E, Montesano G ve ark. Visual Field Outcomes from the Multicenter, Randomized Controlled LiGHT Trial. Ophthalmology 2020;127(10):1313-1321. DOI 10.1016/j.ophtha.2020.03.029, PMID 32402553; Montesano G ve ark. Six-Year Rate of Visual Field Progression in the LiGHT Trial. Ophthalmology 2026;133(2):169-177. DOI 10.1016/j.ophtha.2025.09.023, PMID 41043781. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32402553/
- Rolim-de-Moura CR, Paranhos A, Loutfi M, Burton D, Wormald R, Evans JR. Laser trabeculoplasty for open-angle glaucoma and ocular hypertension. Cochrane Database Syst Rev 2022;8:CD003919. DOI 10.1002/14651858.CD003919.pub3, PMID 35943114. https://doi.org/10.1002/14651858.CD003919.pub3
- Velkovska MA. Selective Laser Trabeculoplasty in Open-Angle Glaucoma and Ocular Hypertension: A Narrative Review of Current Evidence. J Clin Med 2026;15(19):7510. DOI 10.3390/jcm15197510, PMID 42881974. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC13666129/
- Glaucoma Research Foundation. Selective Laser Trabeculoplasty (SLT). Erişim 26.10.2026. https://glaucoma.org/treatment/selective-laser-trabeculoplasty
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Size uygun tanı ve tedavi, muayene sonrası hekiminiz tarafından belirlenir.
